เขียนและเรียบเรียง โดย : อาจารย์ ทนพ.กรหยก คำดี สำนักวิชาสหเวชศาสตร์
การรักษาโรคมะเร็งในปัจจุบันทำได้ด้วยการผ่าตัดก้อนเนื้อมะเร็งในรายที่เป็นโรคในระยะแรก ส่วนในรายที่มี loco-regional invasion จะอาศัยรังสีรักษาหรือฉายแสงเป็นวิธีรักษาหลัก ผู้ป่วยที่โรคเป็นมากหรือมีการลุกลามไปยังอวัยวะอื่น (distant metastasis) จะได้รับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด (chemotherapy) เพื่อทำลายหรือยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งในผู้ป่วย ทั้งนี้การให้ยาเคมีบำบัดไม่ได้ออกฤทธิ์จำเพาะเพื่อทำลายเซลล์มะเร็งเท่านั้น แต่ยังออกฤทธิ์ทำลายเซลล์ปกติในร่างกายอีกด้วย ส่งผลให้เกิดอาการข้างเคียง และไม่ใช่ผู้ป่วยทุกคนที่ได้รับยาเคมีบำบัดจะตอบสนองต่อยา
สาเหตุมาจากโรคมะเร็งเป็นโรคทางพันธุกรรม เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนในเซลล์หนึ่ง ส่งผลให้เซลล์นั้นเพิ่มจำนวนไม่หยุดจนเกิดเป็นก้อนมะเร็ง และแพร่กระจายไปทั่วร่างกาย ผู้ป่วยแต่ละคนมีการกลายพันธุ์ของยีนที่ก่อให้เกิดโรคมะเร็งต่างกัน ดังนั้นการให้ยาเคมีบำบัดสูตรเดียวกันในการรักษาผู้ป่วยมะเร็งทุกราย จึงมีทั้งผู้ป่วยบางกลุ่มที่ตอบสนองต่อยาเคมีบำบัด และบางกลุ่มไม่ตอบสนอง
ดังนั้นหากเรารู้ตำแหน่งและชนิดของการกลายพันธุ์ของยีนที่เป็นสาเหตุของโรคมะเร็งในผู้ป่วย หรือตรวจพบว่าผู้ป่วยคนใดมีการกลายพันธุ์ของยีนเหล่านั้น ก็จะสามารถให้ยาที่จำเพาะกับการกลายพันธุ์ของยีนเหล่านั้นเพื่อยับยั้งการทำงานของยีนนั้นๆได้ ส่งผลให้สามารถยับยั้งการเจริญของเซลล์มะเร็งในผู้ป่วย หรือที่เราได้ยินกันว่าให้ยามุ่งเป้า (targeted therapy) แทนที่การให้ยาแบบเดียวกันในการรักษาผู้ป่วยทุกราย เช่น ผู้ป่วยมะเร็งชนิดเดียวกัน แต่ได้รับยาเคมีบำบัดและยามุ่งเป้าแตกต่างกัน ผู้ป่วยแต่ละรายมักตอบสนองต่อการรักษาที่ดีจากการใช้ยาดังกล่าว เราเรียกแนวทางการรักษาผู้ป่วยในลักษณะนี้ว่า การแพทย์แม่นยำ (precision medicine)
ดังนั้น การแพทย์แม่นยำในโรคมะเร็ง คือ การเลือกยาและวิธีรักษาผู้ป่วยมะเร็ง ให้จำเพาะกับยีนกลายพันธุ์ที่ผู้ป่วยมี หรือจำเพาะกับข้อมูลระดับโมเลกุลของผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อยับยั้งการทำงานของยีนดัง
กล่าว แทนที่จะใช้ยาสูตรเดียวกันในการรักษาผู้ป่วยมะเร็งทุกราย
“หากผู้ป่วยมะเร็งสอบถามเพื่อนผู้ป่วยมะเร็งชนิดเดียวกัน พบว่าได้รับการรักษาหรือยาที่ไม่เหมือนกัน แสดงว่าท่านอาจกำลังได้รับการรักษาแบบการแพทย์แม่นยำ เพื่อมุ่งหวังการรักษาให้มีประสิทธิภาพมากที่สุดสำหรับท่าน” ตัวอย่างเช่น ผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ที่ตรวจพบการกลายพันธุ์ของยีน BRCA1/2 จะได้รับการให้ยามุ่งเป้า เช่น ยา olaparib หลังจากได้รับยาเคมีบำบัดปกติ หรือผู้ป่วยมะเร็งเต้านมชนิด HER2 จะได้รับยามุ่งเป้า เช่น ยา Herceptin (Trastuzumab) หลังจากได้รับยาเคมีบำบัดปกติ ซึ่งผู้ป่วยมีการตอบสนองที่ดี มีอัตราการรอดชีวิตที่ยาวนานมากขึ้น กลับมาใช้ชีวิตได้ปกติ
นอกจากนั้น การแพทย์แม่นยำในโรคมะเร็ง ยังรวมถึงการวางแผนป้องกันการเกิดโรคมะเร็งในญาติผู้ป่วยที่ตรวจพบการกลายพันธุ์ของยีนก่อมะเร็งที่ผู้ป่วยมี แต่ยังไม่เป็นมะเร็งอีกด้วย
ที่มารูปภาพประกอบ https://bisresearch.com/news/is-precision-medicine-the-answer-to-existing-challenges-in-oncology-
