โดย อาจารย์ประดิภา สุวรรณรัตน์
ในปัจจุบัน ไม่อาจปฏิเสธได้ว่าเทคโนโลยีที่ก้าวล้ำจำเป็นต้องอาศัยทรัพยากรที่มีอยู่ในธรรมชาติอย่างเช่น กลุ่มแร่ Rare Earth แร่แมงกานีส หรือทองแดง ในการผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ชนิดต่าง ๆ อย่างไรก็ดี แร่ธาตุเหล่านี้มักถูกค้นพบใต้ทะเลลึกในพื้นที่ไกลออกไปจากเขตอำนาจรัฐ การทำเหมืองแร่ใต้ทะเลลึก (Deep-sea Mining: DSM) จึงถูกนำเสนอในฐานะคำตอบสำหรับการเก็บเกี่ยวประโยชน์นั้น ทว่าในความต้องการที่ไม่สิ้นสุด DSM ก็เป็นกิจกรรมซึ่งบ่อนทำลายความหลากหลายของระบบนิเวศในทะเลลึกได้เช่นเดียวกัน
Magistroni, M. (2024, July 24). The mysterious discovery of ‘dark oxygen’ on the ocean floor. Wired. Retrieved August 19, 2025, 2025, from https://www.wired.com/story/dark-oxygen-deep-sea-polymetallic-nodules-discovery/
แล้วใครคือผู้ที่ต้องกำกับดูแลมหาสมุทรกัน?
ทุกท่านอาจจะเคยได้ยินชื่อของ UNCLOS หรืออนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 กันมาบ้าง สนธิสัญญาฉบับนี้เป็นเสมือน “รัฐธรรมนูญของกฎหมายทะเล” ที่กำหนดหน้าที่ ให้แก่รัฐต่าง ๆ ใช้ทะเลด้วยสันติและยั่งยืน DSM จึงอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ UNCLOS ด้วยเช่นกัน ดังนั้น หากรัฐจะทำ DSM แน่นอนว่ารัฐจำเป็นต้องทำตามขั้นตอนที่ UNCLOS กำหนด โดยต้องขออนุญาตจากองค์กรพื้นดินใต้ทะเลระหว่างประเทศ (International Seabed Authority: ISA) ซึ่งกำกับดูแล (governance) พื้นดินใต้ทะเลอันอุดมไปด้วย
แร่ธาตุต่าง ๆ ที่กระจัดกระจายในพื้นดินใต้มหาสุทร รวมถึงควบคุม DSM ของรัฐที่จะเข้าไปเก็บเกี่ยวทรัพยากรเหล่านี้เช่นเดียวกัน
Source: Frontier Group. (2024, July 1). The risks of deep‑sea mining: Disruption on a massive scale. Retrieved August 19, 2025, from https://frontiergroup.org/resources/the-risks-of-deep-sea-mining-disruption-on-a-massive-scale/
อย่างไรก็ดี รัฐที่เข้าไปทำ DSM ภายใต้กำกับดูแลของ ISA ย่อมต้องมีการประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเสมอ ข้อนี้เองเป็นสิ่งที่รัฐต่าง ๆ ไม่สามารถหลีกเลี่ยงจากหน้าที่ในการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางทะเลไปได้
แสดงให้เห็นว่า การปกป้องความหลากหลายทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อมใต้ทะเลลึกถือเป็นข้อสำคัญที่รัฐต้องให้ความเคารพ แม้ว่ารัฐจะเพ่งเล็งถึงผลประโยชน์จากทรัพยกรมากกว่าก็ตาม
อ้างอิง: International Seabed Authority. About ISA. Retrieved August 19, 2025, from https://www.isa.org.jm/about-isa/: Frontier Group. (2024, July 1). The risks of deep sea mining: Disruption on a massive scale. Retrieved August 19, 2025, from https://frontiergroup.org/resources/the-risks-of-deep-sea-mining-disruption-on-a-massive-scale/: Magistroni, M. (2024, July 24). The mysterious discovery of ‘dark oxygen’ on the ocean floor. Wired. Retrieved August 19, 2025, from https://www.wired.com/story/dark-oxygen-deep-sea-polymetallic-nodules-discovery/
ที่มา : มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
