โดย อาจารย์ประดิภา สุวรรณรัตน์
จากพาร์ทที่แล้ว การทำเหมืองแร่ใต้ทะเลลึก (Deep-sea Mining: DSM) จำเป็นจะต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของ องค์กรพื้นดินใต้ทะเลระหว่างประเทศ (International Seabed Authority: ISA) เพื่อคุ้มครองและปกป้องสิ่งแวดล้อม รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ใต้ทะเล
การกำกับดูแลเช่นว่านั้น เพียงพอแล้วหรือไม่?
ในปัจจุบัน ISA ได้อนุญาต “สัญญาสำรวจ” แก่รัฐและบริษัทเอกชนไปแล้วมากกว่า 30 ฉบับ ซึ่งรัฐ (Sponsoring State) และบริษัทผู้ทำสัญญา (Contractor) ต้องจัดทำการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเพื่อยื่นต่อ ISA แม้ว่ากลไกดังกล่าวจะมีเพื่อควบคุมและติดตามการทำ DSM แต่ก็มีเสียงวิจารณ์จาก NGOs ซึ่งชี้ว่ากลไกนี้ยังขาดความโปร่งใส โดยเฉพาะในด้านการกำกับดูแลเรื่องการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเช่นกัน
Source: ISA, The Mining Code, Retrieved August 19, 2025, https://www.isa.org.jm/the-mining-code/
เมื่อปี พ.ศ. 2567 ที่ผ่านมา วงการวิทยาศาสตร์ทางทะเลได้เผยแพร่ข่าวที่น่าสนใจเกี่ยวกับ “Dark Oxygen” ซึ่งเป็นออกซิเจนที่เกิดขึ้นเองในก้นทะเลลึก โดยไม่ต้องพึ่งพาแสงแดด ประเด็นที่น่าสนใจไปกว่านั้นคือ สิ่งใดกัน คือที่มาของ Oxygen นั้น หรือจะเป็นแร่ธาตุที่มีอยู่ใต้ท้องทะเล?
แม้จะยังไม่ได้คำตอบที่ชัดเจน แต่สิ่งเหล่านี้ตอกย้ำว่าภายใต้มหาสมุทรยังคงซ่อนความลี้ลับทางชีววิทยาและเคมีที่เราแทบไม่เข้าใจ การอนุญาตให้ทำ DSM โดยที่ละเลยการปกป้องสภาพแวดล้อม จึงอาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่ไปบั่นทอนการทำความเข้าใจระบบนิเวศ
ในท้ายที่สุด DSM ไม่เพียงท้าทายในเชิงเศรษฐกิจและการเมือง แต่ยังเป็นบททดสอบ “ธรรมาภิบาลทางกฎหมายทะเล” ว่า ISA และรัฐภาคี UNCLOS จะเลือกเดินหน้าอย่างไร: ระหว่างการขุดเพื่อผลประโยชน์ทันที หรือการรักษาความลี้ลับและคุณค่าของมหาสมุทรไว้เพื่ออนาคต
อ้างอิง: : International Seabed Authority. About ISA. Retrieved August 19, 2025, from https://www.isa.org.jm/about-isa/: Frontier Group. (2024, July 1). The risks of deep sea mining: Disruption on a massive scale. Retrieved August 19, 2025, from https://frontiergroup.org/resources/the-risks-of-deep-sea-mining-disruption-on-a-massive-scale/: Magistroni, M. (2024, July 24). The mysterious discovery of ‘dark oxygen’ on the ocean floor. Wired. Retrieved August 19, 2025, from https://www.wired.com/story/dark-oxygen-deep-sea-polymetallic-nodules-discovery/
ที่มา : มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
