ขยะ หรือ มูลฝอย คือ เศษวัสดุหรือสิ่งของเหลือทิ้งจากการใช้สอยของมนุษย์ซึ่งเกิดจากการอุปโภค บริโภค และกิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ในชีวิตประจําวัน ซึ่งอาจเป็นของแข็ง ของเหลว หรือก๊าซ โดยขยะเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของสิ่งมีชีวิต หากไม่มีการจัดการที่ถูกต้องและเหมาะสม หลังจากที่ทิ้งขยะลงไปในถังแล้วอาจเกิดมลพิษ แต่หากมีการคัดแยกก่อนที่จะทิ้งเพื่อนํากลับมาใช้ประโยชน์สิ่งเหล่านี้จะมีคุณค่าหรือมูลค่าเพิ่มขึ้น
ประเภทของขยะ
ขยะสามารถจำแนกออกเป็น 4 ประเภทหลัก ตามสีของถังขยะ ดังนี้
1. ขยะอินทรีย์ (สีเขียว) ขยะที่ย่อยสลายได้ง่ายและรวดเร็ว เช่น เศษอาหาร เปลือกผลไม้ เศษพืชใบไม้ มูลสัตว์ สามารถนำไปทำปุ๋ยหมักได้
2. ขยะรีไซเคิล (สีเหลือง) วัสดุที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่หรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ได้ เช่น ขวดน้ำพลาสติก กระดาษ แก้ว โลหะ กระป๋องอะลูมิเนียม
3. ขยะอันตราย (สีแดง) ขยะที่มีส่วนประกอบของสารอันตราย มีพิษ ไวไฟ หรือกัดกร่อน เช่น หลอดไฟ ถ่านไฟฉาย/แบตเตอรี่ ภาชนะบรรจุสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ซึ่งต้องมีการกำจัดอย่างปลอดภัย
4. ขยะทั่วไป (สีน้ำเงิน) ขยะอื่นๆ ที่นอกเหนือจากสามประเภทข้างต้น หรือย่อยสลายยาก ไม่คุ้มค่าที่จะนำกลับมารีไซเคิล เช่น ซองขนม ถุงพลาสติก กระดาษทิชชู่
การจัดการขยะและแนวทางแก้ไข
แนวทางการจัดการขยะอย่างมีประสิทธิภาพทำได้โดยใช้หลัก 3R (หรือ 5R/7R)
1. Reduce (ลด) ลดปริมาณการใช้สิ่งของที่ไม่จำเป็นหรือใช้ครั้งเดียวทิ้ง เช่น ใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก พกแก้วน้ำส่วนตัว
2. Reuse (ใช้ซ้ำ) นำสิ่งของที่ยังอยู่ในสภาพดีกลับมาใช้ซ้ำในรูปแบบเดิมหรือดัดแปลงเป็นสิ่งใหม่ เช่น นำขวดน้ำพลาสติกมาปลูกต้นไม้
3. Recycle (รีไซเคิล) การนำขยะมาผ่านกระบวนการแปรรูปหรือแปรสภาพให้เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ เพื่อหมุนเวียนทรัพยากรกลับมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
การคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทางเป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุดในการจัดการขยะ ซึ่งจะช่วยลดปริมาณขยะและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพได้
