การก้าวจากรั้วมหาวิทยาลัยเข้าสู่สถานประกอบการในฐานะ “นักศึกษาสหกิจศึกษา” เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิต หลายคนอาจรู้สึกกังวลกับสภาพแวดล้อมใหม่ งานยากหรือเปล่า พี่ที่ทำงานจะดีกับเราไหม จะทำงานอย่างมีความสุขหรือเปล่า แต่ในทางวิชาการด้านจิตวิทยาเชิงบวก ความสุขในการทำงานไม่ได้หมายถึงการได้รับ “งานสบาย” แต่คือสภาวะที่เราสามารถเรียนรู้และปรับตัวได้โดยไม่ทำร้ายสุขภาพกายและใจของตนเอง
เพื่อให้การปฏิบัติงานสหกิจศึกษาครั้งนี้เป็นประสบการณ์ที่ดี นักศึกษาสามารถประยุกต์ใช้แนวคิด PERMA Model ของ Martin Seligman เพื่อสร้างสุขภาวะ (Well-being) ในที่ทำงานได้ดังนี้:
1. Positive Emotion (อารมณ์เชิงบวก)
เริ่มต้นวันด้วยทัศนคติที่พร้อมเรียนรู้ และเมื่อทำผิดพลาดให้มองว่าเป็น “บทเรียน” มากกว่าความล้มเหลว และรู้จักขอบคุณตนเองในความพยายามแต่ละวัน
2. Engagement (การมีส่วนร่วม)
แม้งานที่ได้รับมอบหมายอาจดูเล็กน้อยหรือซ้ำซาก แต่ขอให้มองเป็นโอกาสในการฝึกทักษะ การตั้งเป้าหมายเล็กๆ ในแต่ละวันจะช่วยให้เราจดจ่อกับงานได้ดีขึ้น
3. Relationships (ความสัมพันธ์)
การปฏิบัติงานสหกิจศึกษาคือการทำงานร่วมกับคนต่างวัย ควรปฏิบัติตนด้วยความสุภาพ เปิดใจ และกล้าขอคำแนะนำจากพี่เลี้ยงเมื่อไม่เข้าใจ เพื่อให้รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของทีม
4. Meaning (การเห็นคุณค่า)
เชื่อมโยงงานที่ทำเข้ากับเป้าหมายอาชีพในอนาคต ให้ถามตนเองเสมอว่า “งานนี้สอนอะไรเรา” เพื่อให้เห็นว่าทุกหยาดเหงื่อคือการลงทุนเพื่อประสบการณ์
5. Accomplishment (ความสำเร็จ)
บันทึกความก้าวหน้าและสิ่งที่เรียนรู้ในแต่ละสัปดาห์ (Reflection) การเห็นตนเองพัฒนาขึ้นจะสร้างความภาคภูมิใจและพลังใจได้อย่างดี
นอกจากทฤษฎี PERMA แล้ว นักศึกษายุคใหม่ควรปรับเปลี่ยนมุมมองจาก Work-Life Balance ที่มุ่งแบ่งเวลาให้เท่ากัน มาเป็นการใช้แนวคิด Work-Life Integration หรือการออกแบบงานกับชีวิตให้ไปด้วยกันอย่างยืดหยุ่น โดยมีหลักปฏิบัติสำคัญคือ-
– บริหารพลังงานมากกว่าบริหารเวลา ให้สังเกตช่วงเวลาที่ตนเองทำงานได้ดีที่สุด และพักเมื่อเริ่มล้าโดยไม่ฝืนจนหมดแรง
– ดูแลสุขภาวะทางกาย การนอนหลับให้เพียงพอ 6-8 ชั่วโมง และการทานอาหารที่เหมาะสมเป็นพื้นฐานสำคัญที่ทำให้นักศึกษามีพลังในการแก้ปัญหา
– ตั้งขอบเขต (Boundary) ที่ชัดเจน เช่น การแยกเวลาทำงานออกจากโซเชียลมีเดีย และกำหนดเวลาพักผ่อนให้ชัดเจนเพื่อไม่ให้ความเครียดสะสม
สรุปคือ ความสุขในช่วงปฏิบัติงานสหกิจศึกษาไม่ได้ขึ้นอยู่กับองค์กรเพียงอย่างเดียว แต่เริ่มต้นจากการที่นักศึกษารู้จักดูแลสุขภาวะของตนเองผ่านโมเดล PERMA และกล้าที่จะสื่อสารเมื่อพบขีดจำกัด การปฏิบัติงานสหกิจศึกษาอย่างมีความสุขจึงไม่ใช่การไม่มีปัญหา แต่คือการมีทักษะและพลังใจที่พร้อมรับมือกับทุกปัญหาได้อย่างสมดุล
อ้างอิง
Pursuit of Happiness. (n.d.). Martin Seligman & positive psychology: Theory and practice. https://pursuit-of-happiness.org/history-of-happiness/martin-seligman
Talance. (4 มีนาคม 2565). Work-life Integration นิยามใหม่ของชีวิตยุคโควิด – 19. https://www.talance.tech/trends/work-life-integration/
ผู้เขียน ภคนิตย์ ออสปอนพันธ์
ศูนย์สหกิจศึกษาและพัฒนาอาชีพ