เสียงฟิล์มในสายลม

ย้อนกลับไปในวันวานหากเอ่ยถึง “หนังกลางแปลง” ภาพที่หลายคนคุ้นเคยอาจเป็นลานวัดกว้าง ๆ เสื่อผืนเล็ก ๆ ปูเรียงราย และจอผ้าขาวที่สะท้อนเงาของเรื่องราวแห่งความบันเทิงลงไปในหัวใจผู้ชมอย่างไม่รู้ลืม แต่เบื้องหลังภาพเหล่านั้น มีเครื่องฉายหนังที่เสมือนเป็นพระเอกตัวจริงของยุคสมัยหนึ่งในนั้นคือ “เครื่องฉายแบบกระเป๋าหิ้ว” หรือที่ชาววงการเรียกกันติดปากว่า “หนังสิบหก” คำว่า “หนังสิบหก” มีที่มาจากขนาดของฟิล์มที่ใช้ ซึ่งมีความกว้างเพียง 16 มิลลิเมตร ด้วยขนาดที่เล็ก กะทัดรัด พกพาง่าย เครื่องฉายชนิดนี้จึงกลายเป็นที่นิยมอย่างมากในยุคแรกเริ่ม โดยเฉพาะในการใช้เพื่อการประชาสัมพันธ์ข่าวสารตามหมู่บ้านต่าง ๆ

อย่างไรก็ตาม ฟิล์มขนาด 16 มิลลิเมตรในช่วงแรกยังไม่มีเสียงในตัว เมื่อถึงเวลาฉายหนัง จึงต้องอาศัย “คนพากย์หนัง” มาช่วยเติมชีวิตให้กับภาพที่ปรากฏบนจอ เสียงพากย์สดที่ดังออกมาจากข้างจอ ไม่เพียงทำให้หนังเข้าใจง่ายขึ้น แต่ยังเป็นเสน่ห์เฉพาะตัวที่ผู้ชมในยุคนั้นจดจำได้ไม่รู้ลืม เมื่อเทคโนโลยีเดินหน้าเข้าสู่ยุคของ “เทปคาสเซ็ท” เสียงพากย์สดก็เริ่มเลือนหายไป ผู้ฉายหนังสามารถอัดเสียงพากย์ล่วงหน้าแล้วเปิดผ่านเครื่องเล่นแทนการพากย์สด นักพากย์จึงเริ่มถูกลดบทบาทลง เหลือเพียงนักพากย์ชื่อดังไม่กี่คนที่เสียงของพวกเขายังโลดแล่นผ่านเทปบันทึกเสียงในงานฉายหนัง

ไม่นานนัก วงการภาพยนตร์กลางแปลงก็เข้าสู่ยุคใหม่อีกครั้ง เมื่อ “เครื่องอาก” หรือ “หนังสามสิบห้า” ได้ถือกำเนิดขึ้น ชื่อ “หนังสามสิบห้า” มาจากขนาดของฟิล์มที่ใหญ่ขึ้นเป็น 35 มิลลิเมตร ซึ่งให้คุณภาพของภาพที่ชัดเจน และมีเสียงในฟิล์มอย่างสมบูรณ์แบบ เครื่องฉายมีขนาดใหญ่ ใช้งานซับซ้อนกว่าเดิม และต้องใช้อุปกรณ์เสริมจำนวนมาก แต่แลกมาด้วย “ความอลังการ” ที่ดึงดูดใจผู้ชมอย่างไม่มีข้อกังขา ด้วยขนาดของฟิล์มที่ใหญ่ขึ้น จอฉายภาพก็ขยายตาม ทำให้การชมหนังกลางแปลงกลายเป็นประสบการณ์ที่ยิ่งใหญ่ขึ้นไปอีกขั้น และนี่เอง คือจุดเริ่มต้นของ “ยุคทองแห่งหนังกลางแปลง” ที่ยังคงอยู่ในความทรงจำของใครหลายคนจวบจนทุกวันนี้