เช่ารถต้องรู้สิทธิ! สัญญาต้องชัด เงินประกันต้องโปร่งใส

Legal Update | กฎหมายใกล้ตัว รู้ไว้ ใช้สิทธิเป็น

การเช่ารถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ถือเป็นบริการที่ประชาชนใช้กันอย่างแพร่หลาย ทั้งเพื่อการท่องเที่ยว การเดินทาง และการทำงาน แต่สิ่งหนึ่งที่ผู้เช่าหลายคนอาจมองข้าม คือ “รายละเอียดในสัญญาเช่ารถ” โดยเฉพาะเรื่องเงินประกัน ค่าเสียหาย เงื่อนไขการคืนรถ และค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมต่าง ๆ ซึ่งอาจกลายเป็นสาเหตุของข้อพิพาทได้ในภายหลัง

ล่าสุด สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค หรือ สคบ. ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบธุรกิจให้เช่ารถในจังหวัดสงขลา และย้ำถึงการปฏิบัติตาม **ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการให้บริการเช่ารถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2568** ซึ่งมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 30 ธันวาคม 2568 เพื่อสร้างมาตรฐานและความเป็นธรรมแก่ผู้บริโภคที่ใช้บริการเช่ารถ 

สัญญาเช่ารถต้องมีรายละเอียดอะไรบ้าง?

กฎหมายกำหนดให้สัญญาเช่ารถต้องจัดทำเป็นภาษาไทย ใช้ตัวอักษรที่สามารถอ่านได้อย่างชัดเจน และต้องมีสาระสำคัญตามแบบสัญญามาตรฐาน เช่น รายละเอียดของรถ ระยะเวลาการเช่า สถานที่รับและคืนรถ ค่าเช่า วิธีการชำระเงิน จำนวนเงินประกัน อัตราค่าปรับกรณีคืนรถล่าช้า ภาษี การประกันภัย ตลอดจนเงื่อนไขในการจัดรถทดแทนให้แก่ผู้บริโภคในกรณีที่รถไม่สามารถใช้งานได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด 

หากเป็นการทำสัญญาในรูปแบบเอกสาร ผู้ประกอบธุรกิจต้องจัดทำสัญญาจำนวน 2 ฉบับ ซึ่งมีข้อความถูกต้องตรงกัน และต้องส่งมอบสัญญาให้ผู้บริโภคหนึ่งฉบับทันทีหลังลงนาม ส่วนกรณีเช่าผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ ผู้บริโภคก็ต้องได้รับสัญญาที่ได้ตกลงกันแล้วเช่นเดียวกัน 

คืนรถแล้ว เงินประกันต้องเป็นอย่างไร?

อีกประเด็นหนึ่งที่ผู้ใช้บริการควรรู้ คือ เมื่อมีการนำรถมาคืน ผู้ประกอบธุรกิจต้องตรวจสอบสภาพรถและทักท้วงความเสียหายในขณะรับคืน หากรถไม่มีความเสียหาย ผู้ประกอบธุรกิจต้องคืนเงินประกันเต็มจำนวน

แต่หากพบว่ามีความเสียหายซึ่งเกิดจากผู้เช่า ผู้ประกอบธุรกิจสามารถเรียกเก็บค่าเสียหายได้เฉพาะความเสียหายที่เกิดขึ้นจริงและต้องมีหลักฐานที่สามารถตรวจสอบได้ พร้อมทั้งคืนเงินประกันส่วนที่เหลือให้แก่ผู้บริโภคตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด นอกจากนี้ สัญญาเช่ารถต้องไม่มีข้อกำหนดที่เป็นการเอาเปรียบผู้บริโภค เช่น การยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดของผู้ประกอบธุรกิจโดยไม่เป็นธรรม การเปลี่ยนเงื่อนไขจนเพิ่มภาระแก่ผู้บริโภค การริบเงินประกันทั้งที่ผู้บริโภคไม่ได้ผิดเงื่อนไขสำคัญ หรือการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่เป็นไปตามกฎหมาย 

ไม่ส่งมอบสัญญาที่ถูกต้อง มีโทษ

กรณีผู้ประกอบธุรกิจไม่ส่งมอบสัญญาซึ่งมีข้อความและรูปแบบถูกต้องตามประกาศ อาจมีความผิดตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และที่แก้ไขเพิ่มเติม โดยมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 

ก่อนขับรถออก ควรทำอะไร?

ก่อนรับรถ ผู้บริโภคควรอ่านรายละเอียดในสัญญาให้ครบถ้วน ตรวจสอบจำนวนเงินประกัน เงื่อนไขการหักเงินและระยะเวลาคืนเงิน ตรวจสภาพรถและอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมทั้งควรถ่ายภาพหรือวิดีโอรถรอบคัน บันทึกรอยตำหนิเดิม ระดับน้ำมัน หรือระดับพลังงานแบตเตอรี่ไว้เป็นหลักฐาน 

สรุป

การลงลายมือชื่อในสัญญาเช่ารถไม่ได้หมายความว่าผู้ประกอบธุรกิจสามารถกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ก็ได้ ผู้บริโภคมีสิทธิได้รับข้อมูลที่ชัดเจน ได้รับคู่ฉบับสัญญา ทราบค่าใช้จ่ายและเงื่อนไขเงินประกันล่วงหน้า และได้รับการเรียกเก็บค่าเสียหายอย่างเป็นธรรม

**จำง่าย ๆ ก่อนเช่ารถ : “อ่านสัญญา – รับคู่ฉบับ – ถ่ายรูปรถ – ตรวจเงินประกัน”**

อ้างอิง

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ข่าววันที่ 2 กันยายน 2569 เรื่อง การตรวจสอบธุรกิจให้เช่ารถและการปฏิบัติตามประกาศควบคุมสัญญา

ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการให้บริการเช่ารถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2568

พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

____

ก่อนกดน้ำดื่ม อย่าลืมเช็ก “วันเปลี่ยนไส้กรอง” กฎหมายกำหนดตู้น้ำหยอดเหรียญต้องแสดงฉลากให้ครบ

Legal Update | กฎหมายใกล้ตัว รู้ไว้ ใช้สิทธิเป็น

ตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญเป็นบริการใกล้ตัวที่พบได้ทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นบริเวณหอพัก อาคารที่พัก ชุมชน สำนักงาน หรือสถานที่สาธารณะ แต่หลายคนอาจยังไม่ทราบว่า “ข้อมูลที่ติดอยู่บริเวณหน้าตู้” ไม่ใช่เพียงรายละเอียดประกอบการให้บริการเท่านั้น เพราะข้อมูลบางรายการเป็นข้อมูลที่กฎหมายกำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจต้องแสดงต่อผู้บริโภค

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค หรือ สคบ. ได้เผยแพร่ข้อมูลเมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 ย้ำว่า ตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติเป็นสินค้าที่ควบคุมฉลากตาม **ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก ฉบับที่ 31 (พ.ศ. 2553) เรื่อง ให้ตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติเป็นสินค้าที่ควบคุมฉลาก

หน้าตู้ต้องบอกอะไรเราบ้าง?

ตามหลักเกณฑ์ดังกล่าว ตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติต้องแสดงฉลากไว้บริเวณด้านหน้าตู้ในตำแหน่งที่ประชาชนสามารถมองเห็นและอ่านข้อความได้อย่างชัดเจน โดยต้องมีข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ชื่อประเภทสินค้า ข้อแนะนำในการใช้ วัน เดือน ปีที่เปลี่ยนไส้กรอง และคำเตือนเกี่ยวกับอันตรายหากไม่ได้ตรวจสอบวัน เดือน ปีที่เปลี่ยนไส้กรอง :contentReference[oaicite:9]{index=9}

ข้อมูล “วันเปลี่ยนไส้กรอง” จึงเป็นข้อมูลที่ประชาชนควรสังเกตก่อนใช้บริการ เพราะเป็นหนึ่งในข้อมูลที่กฎหมายกำหนดให้เปิดเผย เพื่อช่วยให้ผู้บริโภคมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจว่าควรใช้บริการตู้น้ำดังกล่าวหรือไม่

ถ้าฉลากหาย เลือน หรืออ่านไม่ได้ล่ะ?

ผู้ประกอบธุรกิจมีหน้าที่ดูแลให้ฉลากและข้อมูลอยู่ในสภาพที่สามารถมองเห็นและอ่านได้อย่างชัดเจน รวมถึงต้องตรวจสอบข้อมูลให้ถูกต้องและเป็นปัจจุบันอยู่เสมอ หากพบว่าฉลากไม่มีข้อมูลตามที่กฎหมายกำหนด มีข้อมูลไม่ครบถ้วน หรือไม่สามารถอ่านได้โดยง่าย ผู้ประกอบธุรกิจควรดำเนินการแก้ไขให้ถูกต้องโดยเร็ว

ในมุมของผู้บริโภค หากกำลังจะใช้บริการตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญแต่พบว่าไม่มีข้อมูลวันเปลี่ยนไส้กรอง ฉลากชำรุด ข้อความเลือนหาย หรือไม่สามารถตรวจสอบข้อมูลสำคัญได้ ก็ควรเพิ่มความระมัดระวังและพิจารณาเลือกใช้บริการจากตู้ที่มีข้อมูลชัดเจนและสามารถตรวจสอบได้

ฝ่าฝืนเรื่องฉลาก มีโทษตามกฎหมาย

กรณีผู้ขายสินค้าที่ควบคุมฉลากโดยไม่มีฉลาก หรือมีฉลากแต่แสดงข้อมูลไม่ถูกต้อง โดยรู้หรือควรรู้อยู่แล้วว่าการแสดงฉลากนั้นไม่ถูกต้อง มีความผิดตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

กรณีผู้ขาย มีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนกรณีผู้ผลิตเพื่อขาย หรือผู้สั่งหรือนำเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อขาย มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 

ก่อนกดน้ำ ลองใช้เวลาไม่กี่วินาที

ก่อนตัดสินใจใช้บริการ ประชาชนสามารถตรวจสอบข้อมูลบริเวณหน้าตู้ได้ง่าย ๆ โดยเฉพาะวัน เดือน ปีที่เปลี่ยนไส้กรอง ข้อแนะนำในการใช้งาน สภาพและความสะอาดของตู้ ตลอดจนข้อมูลที่ช่วยให้สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาหรือผู้ดูแลตู้ได้

การตรวจสอบเพียงไม่กี่วินาทีก่อนกดน้ำ เป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยให้ประชาชนใช้สิทธิของผู้บริโภคและเลือกใช้บริการได้อย่างรอบคอบมากขึ้น

สรุป

“ฉลาก” ไม่ใช่เพียงสติกเกอร์ที่ติดอยู่บนตู้น้ำ แต่เป็นข้อมูลสำคัญที่กฎหมายกำหนดขึ้นเพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภค โดยเฉพาะข้อมูลวันเปลี่ยนไส้กรอง ซึ่งเป็นข้อมูลที่ประชาชนสามารถตรวจสอบได้ก่อนตัดสินใจใช้บริการ

**จำง่าย ๆ ก่อนกดน้ำ : “เช็กฉลาก – เช็กวันเปลี่ยนไส้กรอง – เช็กความสะอาด”**

อ้างอิง

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ข่าววันที่ 1 กันยายน 2569 เรื่อง “สคบ. เตือนผู้ประกอบธุรกิจตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญ ฉลากต้องครบ ถูกต้อง ฝ่าฝืนมีโทษตามกฎหมาย”

ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก ฉบับที่ 31 (พ.ศ. 2553) เรื่อง ให้ตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติเป็นสินค้าที่ควบคุมฉลาก

พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

บทความโดย นายสุรินทร์ ปาลิชัน เจ้าหน้าที่บริหารงานทั่วไป ส่วนนิติการ