บทความโดยนางสาวนาเดีย สุมาลี
การจะรักใครนั้นย่อมต้องเริ่มจากการที่เราต้องรักตัวเองรู้จักตัวเองเสียก่อน เพราะการรักตัวเองถือเป็นสิ่งสำคัญอย่างหนึ่งในการที่จะใช้ชีวิตอย่างดี และตัวฉันเองก็ยังค้นหาสิ่งนี้อยู่บ่อยครั้ง และวันนี้ฉันเองได้ไปค้นหามาและคิดว่าใครหลายคนสนใจอยู่เหมือนกันค่ะ
“เพราะเธอเป็นคนที่มีค่า แค่เธอเก็บเอาหัวใจคืนมา กลับมาเพื่อรักตัวเอง Hey! เธออยากจะรักใคร รักไปแต่ต้องรักตัวเอง”
เนื้อเพลงท่อนหนึ่งจากเพลง ‘รักตัวเอง’ ของวง Room39 ที่เตือนให้เราวางใจช้ำๆ จากการฝากหัวใจของเราไว้ที่คนอื่น แล้วหันกลับมารักและเห็นคุณค่าในตัวเองก่อน
การ “รักตัวเอง” หรือ “Self-Love” เป็นคำที่เราได้ยินกันบ่อยตามสื่อต่างๆ เป็นคำที่ฟังดูเป็นเรื่องง่าย แต่เอาเข้าจริงกลับทำได้ยากเย็นเหลือเกิน ยิ่งในวันที่ต้องเผชิญกับสถานการณ์แย่ๆ เช่น ความผิดหวัง ความล้มเหลว การถูกบูลลี่ (Bullying) ความสัมพันธ์ที่เป็นพิษ (Toxic Relationship) หรือการเก็บคำพูดจากคนอื่นมาคิดด้อยค่าตัวเองซ้ำๆ ซึ่งส่งผลให้เราขาดความเชื่อมั่นในตัวเอง เสียสุขภาพจิตและบุคลิกภาพ และอาจทำให้เราเสียโอกาสหลายอย่างในชีวิตได้
ก่อนจะไปรู้จักกับการรักตัวเองที่ถูกต้อง ให้เช็กตัวเองก่อนว่า ตัวเรามีสัญญาณของการไม่รักตัวเองอยู่บ้างหรือเปล่า? เช่น กลัวการไม่เป็นที่รัก กลัวการถูกตัดสินและไม่ยอมรับจากคนรอบข้าง กล่าวโทษตัวเองอยู่เสมอว่าตัวเองดีไม่พอหรือไม่มีคุณค่า รู้สึกหดหู่มากจนถึงขั้นอยากทำร้ายตัวเอง เป็นต้น หรือหากยังไม่แน่ใจ สามารถทำแบบทดสอบจิตวิทยาออนไลน์ที่ถูกออกแบบโดยนักจิตวิทยาและนักจิตบำบัดของสถาบันต่างๆ เพื่อประเมินการรักและเห็นคุณค่าของตนเองเบื้องต้นก่อนได้ แล้วเราจะเริ่มต้นรักตัวเองได้อย่างไร? ในทางจิตวิทยา ‘การรักตัวเอง’ มีหัวใจสำคัญอยู่ 4 อย่าง
1. การตระหนักรู้ในตัวเอง (Self Awareness)
คือการรับรู้ว่าตัวเราเป็นคนอย่างไร มีศักยภาพด้านไหน เรียนรู้ที่จะมองข้อดี ข้อเสีย ข้อจำกัดทางร่างกายและจิตใจตามความเป็นจริง สามารถที่จะเข้าใจอารมณ์และความต้องการของตัวเองได้ ซึ่งฝึกฝนได้ด้วย 3 ขั้นตอนง่ายๆ คือ
ทบทวน – เพื่อเช็กว่าในแต่ละวัน เราได้ทำอะไรที่ดีหรือไม่ดีไปบ้าง ต้องแก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงตรงไหน หรือมีนิสัยที่เราควรหยุดทำ เพื่อให้เราเข้าใจตัวเองมากขึ้น และอยากที่จะเปลี่ยนแปลงแก้ไขให้ดีกว่าเดิม
ถาม – ถามตัวเราเอง ว่าเรากำลังรู้สึกอะไร เพราะอะไร มีความต้องการอะไร เช่น รู้สึกโกรธ เพราะวันนี้มีการโต้เถียงกัน เราต้องการให้คนอื่นรับฟังเรามากขึ้น เป็นต้น ซึ่งเราสามารถถามคนอื่นเกี่ยวกับมุมมองที่เขามีต่อเรา เพื่อช่วยให้เราเห็นในมุมที่เราไม่เคยรู้และนำไปปรับปรุงพัฒนาได้
บันทึก – การเขียนบันทึกความรู้สึกหรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในแต่ละวันทั้งดีและร้าย จะทำให้เราได้ทบทวนตัวเอง รู้ทันความคิด และสามารถจัดการอารมณ์ตัวเองได้ดี
การฝึกฝนนี้จะนำไปสู่ การยอมรับตนเอง ( Self Acceptance) ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ทำให้เรากลับมามองโลกในแง่ดีได้ว่า ‘ตัวเราสามารถประสบความสำเร็จได้ ทำผิดพลาดได้ เรียนรู้ที่จะให้อภัยตัวเอง เยียวยาและให้กำลังใจตัวเองได้’ เพื่อกลับมามีความสุขและพอใจในตัวเอง แล้วจึงเริ่มแก้ไขจุดด้อยหรือพัฒนาจุดเด่นต่อไป ซึ่งเป็นหนทางนำไปสู่ความเคารพตัวเองมากขึ้น
2. การรู้สึกถึงคุณค่าในตัวเอง ( Self – Worth)
คือการตระหนักได้ว่าตัวตน ความสามารถและความชอบในการใช้ชีวิตของเรา มีค่ามากพอที่จะคู่ควรกับความรักดีๆ คู่ควรกับความสุขในรูปแบบต่างๆ โดยไม่ใช้ปัจจัยภายนอกเป็นตัวชี้วัด เช่น เงิน ผลการเรียน คำชื่นชมและการยอมรับ ยอดไลค์หรือยอดผู้ติดตาม เป็นต้น แต่เราสามารถใช้ชีวิตอย่างที่เราต้องการได้ โดยยึดคุณค่าภายในของเราเป็นหลัก และไม่หวั่นไหวไปกับคำพูดหรือการกระทำแย่ๆ ที่มากระทบ
3. ความภาคภูมิใจในตนเอง (Self – Esteem)
ดร. โรเซนเบิร์ก ศาสตราจารย์คณะสังคมวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยแมรี่แลนด์ กล่าวถึงลักษณะของคนที่มีความภาคภูมิใจในตนเองไว้ว่า “เป็นบุคคลที่รับรู้ความสามารถในการเรียนรู้ของตน รู้สึกพึงพอใจ และเชื่อมั่นถึงอัตลักษณ์ที่ดีและไม่ดีของตนอย่างสมบูรณ์” ซึ่งคนที่มี Self – Esteem สูง เมื่อเจอปัญหา จะพยายามเผชิญหน้า มองภาพรวมและรับมือแก้ไขด้วยทักษะที่พร้อมจะพัฒนาให้ดียิ่งขึ้น ส่งผลให้มีการปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นได้ดี มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและสามารถคงทัศนคติที่ดีต่อตนเองได้
4. การดูแลตัวเอง (Self – Care)
คือการดูแลตนเองให้ครบทั้ง 6 ด้านตามที่องค์การอนามัยโลก (WHO) รับรอง นั่นคือ ‘ด้านอารมณ์ ด้านสุขภาพกาย ด้านการดูแลเชิงปฏิบัติ ด้านความสัมพันธ์ ด้านสติปัญญาและด้านจิตวิญญาณ’ ด้วยวิธีต่างๆ เช่น ศิลปะบำบัด ฟังเพลง ลดการเล่นโซเชียลมีเดีย ออกกำลังกาย ลงเรียนคอร์สที่สนใจเพื่อพัฒนาทักษะ รับผิดชอบหน้าที่ของตัวเองได้อย่างดี หาเวลาพูดคุยหรือทำกิจกรรมร่วมกับคนใกล้ชิด เป็นต้น
สรุป
การรักตัวเองนั้นเป็นสิ่งที่ทำให้เรารู้จักตัวเองมากขึ้นและภูมิใจในตัวเองรู้ความรู้สึกของตัวเองจะทำให้เราไม่ด้อยค่าในตัวเองไม่ทำร้ายตัวเองรู้สึกว่าตัวเราเองสามารถพัฒนาไปในด้านต่างๆเพิ่มอีกมากยิ่งขึ้นและฉันคิดว่าการรักตัวเองเป็นสิ่งที่สำคัญต่อตัวเราเองเป็นอย่างมาก โดยค่อยๆทำไปที่ละนิดทีละหน่อยไม่ต้องเร่งรัดมากมายค่อยๆทำ ค่อยๆเริ่มจากทีละข้อๆถ้าเริ่มดีขึ้นเรื่อยๆก็จะทำให้เรารู้สึกภูมิใจในตัวเองและมั่นใจในตัวเองมากยิ่งขึ้น
อ้างอิงจาก First, Love Yourself! หากคิดจะรัก ก็รัก ‘ตัวเอง’ ก่อน – มูลนิธิยุวพัฒน์ (yuvabadhanafoundation.org)
