ในยุคปัจจุบันนี้ทุกอย่างเหมือนจะต้องพึ่งพาอินเทอร์เน็ตอยู่ตลอดเวลา ในแวดวงห้องสมุดเองก็เป็นแบบนั้นไปแล้ว รวมถึงด้านการบอกรับวารสารหรือฐานข้อมูลเราเคยจัดหาหรือบอกรับในลักษณะตัวเล่ม และเมื่อถึงยุคดิจิทัล เกือบทุกอย่างจะต้องจัดซื้อหรือบอกรับเป็นรูปแบบออนไลน์หรืออิเล็กทรอนิกส์เป็นส่วนใหญ่ และจากเคยบอกรับโดยเป็นไปตามเงื่อนไขของผู้ขายงานได้ใช้ฟรี เพื่อให้ผู้ใช้บริการสืบค้น ใช้งาน และการจัดเก็บ แต่ในปัจจุบันสำนักพิมพ์หรือฐานข้อมูลเหล่านั้น มีการเปลี่ยนวิธีการบอกรับวารสารในลักษณะต่าง ๆ รวมทั้งรูปแบบใหม่ ที่มีการปรับเปลี่ยนจากรูปแบบจากเดิมที่ผู้อ่านจะต้องเสียค่าบอกรับเป็นสมาชิกวารสารส่วนบุคคลหรือห้องสมุดบอกรับวารสารในนามสถาบัน รวมถึงการส่งบทความเพื่อการจัดพิมพ์บทความในวารสารนั้นที่ผู้แต่งมักไม่เสียค่าตีพิมพ์แต่ลิขสิทธิ์ของบทความจะต้องตกเป็นของสำนักพิมพ์ มาเป็นรูปแบบใหม่คือ Open Access (OA) และแนวโน้มมีจำนวนเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ดังนั้นจึงจำเป็นที่ห้องสมุดเองจะต้องมีความรู้และเข้าใจในเรื่องนี้เพื่อให้จัดหา ให้คำแนะนำกับผู้ใช้บริการได้ทันกับความเปลี่ยนแปลงนั้น
Open Access หรือเรียกกันสั้น ๆ ว่า OA คือสารสนเทศอันเป็นผลงานวิชาการในรูปแบบต่าง ๆ ทั้ง บทความวารสาร รายงานการวิจัย วิทยานิพนธ์ รายงานการประชุม ผู้ใช้สามารถสืบค้นและใช้งานได้ฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (ลักษณา เถาว์ทิพย์, 2553)
ลักษณะของสารสนเทศแบบ Open Access (OA) มีลักษณะดังนี้
แหล่งตรวจสอบรายชื่อวารสารแบบ Open Access
Directory of Open Access Journals (DOAJ) : https://doaj.org/
List of open-access journals : https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_open-access_journals
OMICS International : https://www.omicsonline.org/top-best-open-access-journals.php
1. Open Access Journal ผู้อ่านสามารถเข้าถึงบทความออนไลน์เวอร์ชั่นเดียวกันกับวารสาร (Final Version) ฟรีโดยเสรี และไม่มีค่าใช้จ่าย ส่วนผู้เขียนมีค่าใช้จ่ายในการตีพิมพ์บทความ (Article Processing Charges)
2. Subscription Journal ผู้อ่านต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเข้าถึงบทความ ผู้เขียนไม่ต้องจ่ายค่าตีพิมพ์ผลงาน
3. Hybrid Journal/Transformative journal เป็นวารสาร Subscription Journal แต่มีทางเลือกให้ผู้เขียน ว่าจะเลือกรูปแบบ Open Access ได้แต่ผู้เขียนต้องจ่ายค่าตีพิมพ์ ส่วน Transformative journal คือวารสารที่กำลังจะเปลี่ยนสถานะเป็น Open Access
สำนักพิมพ์ ที่รับตีพิมพ์บทความแบบ Open Access
สำนักพิมพ์ ที่รับตีพิมพ์บทความแบบ Open Access
สำนักพิมพ์
Association for Computing Machinery (ACM)
รายละเอียด
ค่าใช้จ่ายในการตีพิมพ์
American Chemical Society (ACS)
Cambridge University Press (CUP)
Elsevier
MDPI
Emerald
- วารสาร Open Access ของ Emerald มีทั้งประเภท Gold Open Access, Green Open Access และ Platinum Open Access
- วารสาร Platinum Open Access ของ Emerald เป็นวารสารที่มีมหาวิทยาลัยหรือสมาคมเป็นผู้สนับสนุนไม่ต้องจ่ายค่าตีพิมพ์บทความ
Hindawi
มีค่าใช้จ่ายในการเปิดการเข้าถึงให้การเข้าถึงบทความวารสารที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิโดยไม่จำกัดผ่านทางอินเทอร์เน็ต แทนการสมัครสมาชิกแบบชำระเงิน ผู้เขียนจะต้องชำระค่าธรรมเนียมการตีพิมพ์หลังจากที่บทความของพวกเขาได้รับการยอมรับแล้ว ดูที่นี่
Oxford University Press
เป็นวารสารด้านวิศวกรรมของ IEEE ที่มุ่งเน้นสาขาวิชาด้านการแพทย์และชีววิทยา ที่ครอบคลุมพัฒนาการและการประยุกต์ใช้แนวความคิดทางวิศวกรรมและวิธีการทางชีววิทยา การแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพเพื่อแก้ปัญหาด้านชีววิทยา การแพทย์และการดูแลสุขภาพ
PeerJ
จ่ายตามรายปี ตามประเภทของสมาชิก
Research Publish Journal
Sage Open
Taylor & Francis
ตีพิมพ์บทความสหสาขาวิขา โดยทุกบทความผ่าน peer review
ตรวจสอบค่าตีพิมพ์บทความได้ที่นี่
ประโยชน์ของวารสารและบทความแบบเปิด (Open Access)
Open Access สำหรับห้องสมุดแล้ว มีผลต่อการบอกรับฐานข้อมูลออนไลน์ ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการจัดสรรงบประมาณ นอกจากนี้บุคลากรห้องสมุดจะต้องมีความรู้ในเรื่องนี้ เพื่อให้สามารถปรับทักษะการรู้สารสนเทศได้อย่างทันกับความเปลี่ยนแปลงของสารสนเทศอีกรูปแบบที่จะต้องให้คำตอบและให้ความช่วยเหลือกับผู้ใช้บริการได้ โดยเฉพาะนักวิจัยทั้งหลายที่เป็นสมาชิกขององค์กร และในตอนต่อไปเราจะมีความรู้เกี่ยวกับเรื่อง Open Access มานำเสนอเกี่ยวกับประเภทและรายละเอียดที่เกี่ยวข้องต่อไป