ในยุคที่เทคโนโลยีและสื่อดิจิทัลเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันของทุกคน คนส่วนใหญ่เลือกที่รับการรับข่าวสารหรือความบันเทิงจากสื่อออนไลน์หรือสื่อโซเซียลมากกว่าสื่อแบบดั้งเดิม เพราะเทคโนโลยีทั้งหลายได้สร้างเนื้อหาหรือความบันเทิงเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทำให้เราเลือกจะรับความบันเทิงเหล่านี้ได้อย่างสะดวก รวดเร็ว ตามแนวที่ตนเองเลือก เพียงแค่มีอุปกรณ์ในมือก็สามารถเลือกรับได้เลย
หนึ่งในเครื่องมือการเรียนรู้ที่แทรกตัวเข้ามาอย่างเงียบ ๆ ไม่หวือหวา แต่เพิ่มความนิยมขึ้นเรื่อย ๆ และให้เห็นถึงการมีศักยภาพในการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่สนุกและมีส่วนร่วม นั่นคือ “บอร์ดเกม” (Board Game) ซึ่งไม่เพียงแต่เป็นกิจกรรมที่เล่นเพื่อความบันเทิง แต่ยังสามารถส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ การทำงานร่วมกัน และการแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสร้างความผ่อนคลายให้กับนักศึกษาได้อีกด้วย บอร์ดเกมจึงกลายเป็นสื่อการเรียนรู้ที่ทรงพลัง ฝึกทักษะและสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เล่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ การนำบอร์ดเกมเข้ามาให้บริการในห้องสมุดจึงเป็นแนวทางที่ตอบโจทย์การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม สนุก และเข้าถึงง่าย โดยเฉพาะในกลุ่มนักเรียน นักศึกษา ที่ต้องการพัฒนาทักษะทั้งด้านวิชาการและทักษะชีวิตไปพร้อมกัน และยังเป็นเครื่องมือในการพัฒนาการคิดวิเคราะห์ และที่สุดแล้วสามารถเปลี่ยนห้องสมุดให้กลายเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่มีชีวิตชีวาและน่าดึงดูดใจมากยิ่งขึ้น
และส่วนของห้องสมุดเอง ที่เป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญของสถาบันการศึกษา และเมื่ออยู่ในยุคที่การเรียนรู้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในตำราหรือสื่อในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ที่ให้บริการแล้วเท่านั้น ไลฟ์สไตล์ของผู้ใช้เปลี่ยนไปแล้ว โลกเปลี่ยนคนก็เปลี่ยนไปตามโลกเช่นกัน ดังนั้นจึงต้องปรับเปลี่ยนบทบาทจากของห้องสมุดเองให้เป็นแหล่งเก็บหนังสือและให้บริการในรูปแบบตัวเล่มและถึงแม้จะเป็นรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ก็ตาม และรู้ว่ากำลังเผชิญกับความท้าทายในการดึงดูดผู้ใช้ให้กลับมาใช้บริการอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการเรียนรู้จากการอ่านเพียงอย่างเดียว ไปสู่การเรียนรู้ในรูปแบบใหม่ ๆ รวมไปถึงการเรียนรู้ที่มีความสนุกสนาน หรือการเรียนรู้ในรูปแบบของประสบการณ์และการมีส่วนร่วม
บอร์ดเกม คือ เกมกระดานที่ต้องใช้อุปกรณ์การเล่น รวมถึงกฎกติกาที่ออกแบบมาเฉพาะการเล่นเกมเหล่านั้น ส่วนประกอบเบื้องต้นที่ใช้งานในบอร์ดเกมก็จะมีทั้งแผ่นกระดาน ตัวหมาก ลูกเต๋า การ์ด และอุปกรณ์เพิ่มเติมอื่นขึ้นอยู่กับความพิเศษของแต่ละเกม โดยที่สามารถเล่นได้ตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป หรือบางเกมอาจรองรับได้ถึงหลายสิบคนเลยทีเดียว เป็นเกมกระดาน หรือ บอร์ดเกม ( Board Game ) คือเกมที่ต้องใช้ชิ้นส่วนหรือตัวหมากวางไว้บนพื้นที่เล่น เคลื่อนที่หรือหยิบออกจากพื้นที่เล่น พื้นที่เล่นเปรียบได้กับ “กระดาน” ซึ่งจะมีพื้นผิวหรือรูปภาพเฉพาะสำหรับเกมนั้น ๆ เกมกระดานอาจเป็นเกมที่ใช้ความสามารถในเชิงกลยุทธ์หรือใช้โชคหรือดวงเป็นส่วนประกอบก็ได้ จากหลักฐานทางโบราณคดีพบว่า วัฒนธรรมการเล่นเกมกระดานมีมาแล้วตั้งแต่อย่างน้อยสามพันปีก่อนคริสตกาล โดยมีการเล่นเกมกระดานในอียิปต์โบราณและในอารยธรรมแถบเมโสโปเตเมีย
แล้วมีเหตุผลหลัก ๆ อะไรบ้างที่ทำให้บอร์ดเกม กลับมาเป็นที่นิยมของนักเรียน นักศึกษาและนิยมกันอย่างต่อเนื่อง
1. เพราะความต้องการกิจกรรมแบบเดิม ในยุคที่ผู้คนใช้เวลาอยู่หน้าจอมากขึ้น ทำให้หลายคนเริ่มมองหากิจกรรมที่ไม่ต้องใช้เทคโนโลยีมากนัก เพื่อพักสายตาและเชื่อมสัมพันธ์กับคนรอบข้างให้มากขึ้น
2. เพื่อเสริมสร้างความสัมพันธ์ เพราะบอร์ดเกมเป็นกิจกรรมที่เล่นร่วมกันได้หลายคน ระหว่างเล่นจะมีบรรยากศของการพูดคุย หัวเราะ และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีหรือกลุ่มเพื่อนได้อย่างสนุก
3. ช่วยพัฒนาทักษะและความคิด เกมหลายประเภทช่วยฝึกทักษะการคิดวิเคราะห์ การวางแผน การแก้ปัญหา และการสื่อสาร ซึ่งเป็นสิ่งที่คนรุ่นใหม่ให้ความสำคัญ
4. มีความหลากหลายและการออกแบบที่น่าสนใจ และในปัจจุบันมีบอร์ดเกม มีรูปแบบหลากหลายแนว ทั้งแนวผจญภัย สืบสวน วางแผน หรือแม้แต่เกมเพื่อการศึกษา ทำให้ผู้เล่นสามารถเลือกเกมที่ตรงกับความสนใจได้ง่ายขึ้น
5. สื่อและชุมชนออนไลน์ มีการรีวิวเกมเหล่านั้นผ่านช่องทาง YouTube, TikTok หรือแพลตฟอร์มอื่น ๆ ซี่งเด็กรุ่นใหม่อยู่กับสื่อเหล่านี้อยู่แล้ว จึงรู้จักและอยากเล่นตามที่มีการรีวิว รวมถึงการจัดกิจกรรม Board Game Café หรืองานอีเวนต์ต่าง ๆ ทำให้คนรู้จักและเข้าถึงเกมได้ง่ายขึ้น
6. ใช้เป็นเครื่องมือการเรียนรู้และพัฒนาทีม นอกจากห้องสมุดจะจัดซื้อมาให้บริการแล้ว อาจารย์ก็อาจจะนำบอร์ดเกมเหล่านั้นมาใช้ในการเรียนการสอน หรือการฝึกอบรมอีกด้วย เพื่อสร้างบรรยากาศที่สนุกและมีประสิทธิภาพ
7. ช่วยผ่อนคลายความเครียด เพราะการเล่นบอร์ดเกมเป็นวิธีที่สามารถสร้างความผ่อนคลายได้เป็นอย่างดีเยี่ยม เพราะนอกจากความสนุกแล้ว ยังช่วยให้ผู้เล่นสามารถหลีกหนีจากความวุ่นวายในสื่อออนไลน์ อีกทั้งยังเป็นการช่วยฝึกในเรื่องของการเข้าสังคม ทำให้รู้จักเพื่อนใหม่ ๆ แถมยังได้ความสนุกสนาน มีเสียงหัวเราะเพิ่มเติมด้วย
ไม่เพียงแต่นักศึกษาเท่านั้นที่สนุกกับบอร์ดเกมได้ ทุกคนสามารถเล่นได้ และหากเราอยากเป็นอีกหนึ่งคนที่อยากมีประสบการณ์สนุก ๆ ในการเล่นเกมบอร์ด มาลองเล่นได้ตลอดเวลาที่ห้องสมุด ตั้งอยู่ที่ อาคารสถาปัตยกรรมและการออกแบบ ชั้น 1 เปิดให้บริการ ที่นี่รวบรวมบอร์ดเกมหลากหลายรูปแบบให้ได้เลือกเล่นได้ตามชอบ เลือกดูบอร์ดเกมที่น่าสนใจได้ที่นี่ https://opac.wu.ac.th/ โดยเลือกใช้คำค้น “บอร์ดเกม” “board game” หรือค้นชื่อเกม ก็ได้ จะได้รู้จักเกมนั้น ๆ พร้อมวิธีเล่นให้ด้วย ห้องสมุดยินดีเปิดโลกการเรียนรู้ที่สนุก และหากอยากให้มีความสนุกสนานกับเกมนั้นอย่างเต็มเหนี่ยว แนะนำให้นัดมาเล่นเป็นทีม เพื่อความสนุกอย่างมีส่วนร่วม ว่าแล้วนัดครั้งต่อไปเป็นการไปเล่นบอร์ดเกมที่ห้องสมุดกันเนอะ
เอกสารอ้างอิง
เจียรนัย ธนูธรรมาคุณ. (2564). การออกแบบเรขศิลป์เพื่อแบรนด์บอร์ดเกมที่สอดแทรกความรู้สำหรับเจเนอเรชันวาย. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula Digital Coolections. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/7925/
บอร์ดเกม (Board Game) คืออะไร? (ม.ป.ป.). Siamboardgames. https://siamboardgames.com/what-is-board-games/#
