ภาพที่ 1  อินโฟกราฟิกประชาสัมพันธ์หัวข้อ “ฟิชชิ่ง (Phishing)”

ในยุคที่การทำงานและการเรียนรู้ผูกอยู่กับโลกออนไลน์เกือบทั้งหมด อีเมล ลิงก์ และคิวอาร์โค้ดกลายเป็นช่องทางที่ผู้ไม่หวังดีใช้โจมตีผู้ใช้งานมากที่สุด หนึ่งในภัยที่ ใกล้ตัวบุคลากรและนักศึกษามากที่สุดคือ “ฟิชชิ่ง” (Phishing) หรือการหลอกลวงเพื่อ “ตกเหยื่อ” ดูดข้อมูลสำคัญ ปัจจุบันองค์กรในประเทศไทยถูกโจมตีทาง
ไซเบอร์โดยเฉลี่ยมากกว่า 3,200 ครั้งต่อสัปดาห์ สูงกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกถึง 164% และฟิชชิ่งยังคงเป็นช่องทางการโจมตีอันดับต้น ๆ ของประเทศ (Check Point, 2568)

ฟิชชิ่ง (Phishing) คืออะไร

ฟิชชิ่งคือการที่มิจฉาชีพ ปลอมตัวเป็นองค์กรหรือบุคคลที่เราไว้วางใจ เช่น มหาวิทยาลัย ธนาคาร หน่วยงานราชการ หรือผู้ให้บริการออนไลน์ แล้วส่งอีเมล ข้อความ ลิงก์ หรือคิวอาร์โค้ดที่ดูน่าเชื่อถือ เพื่อหลอกให้เหยื่อกรอกข้อมูลสำคัญ เช่น ชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน รหัส OTP เลขบัตรประชาชน หรือเลขบัตรเครดิต หรือหลอกให้กดลิงก์/เปิดไฟล์ที่ฝังมัลแวร์ คำว่า Phishing พ้องเสียงกับคำว่า Fishing (ตกปลา) เพราะใช้หลักการเดียวกันคือการ “วางเหยื่อล่อ” ให้เหยื่อหลงกลเข้ามาติดกับ

รูปแบบที่พบบ่อย ได้แก่ อีเมลฟิชชิ่ง (ปลอมเป็นอีเมลทางการ), สมิชชิ่ง (Smishing) ผ่าน SMS, วิชชิ่ง (Vishing) ผ่านสายโทรศัพท์, ควิชชิ่ง (Quishing) ผ่านคิวอาร์โค้ดปลอม และ สเปียร์ฟิชชิ่ง (Spear Phishing) ที่เจาะจงเป้าหมายเป็นรายบุคคลโดยใช้ข้อมูลส่วนตัวประกอบเพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ

ทำไมจึงเป็นภัยใกล้ตัว

ประเทศไทยมีผู้ใช้อินเทอร์เน็ตราว 65.4 ล้านคน หรือ 91.2% ของประชากร (ETDA, 2568) ทำให้พื้นที่การโจมตีกว้างขึ้นมาก ศูนย์ช่วยเหลือและจัดการปัญหาออนไลน์ 1212 ETDA รับเรื่องร้องเรียนปัญหาออนไลน์ในปี 2568 รวม 39,112 เรื่อง โดยกลุ่มวัยทำงาน (Gen Y และ Gen X) ตกเป็นเหยื่อสูงถึง 71% ของผู้ร้องเรียนทั้งหมด เนื่องจากทำธุรกรรมและเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวออนไลน์เป็นประจำ (ETDA, 2568) ขณะที่คณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (กมช.) รายงานว่าภัยไซเบอร์ในปี 2568 ทวีความรุนแรงขึ้น
มีข้อมูลรั่วไหลกว่า 200 ล้านบัญชี (สภาองค์กรของผู้บริโภค, 2569)

ภาพที่ 2  สถิติภัยไซเบอร์ที่เกี่ยวข้องกับฟิชชิ่งในประเทศไทย

ตารางที่ 1  แสดงตัวเลขสำคัญที่เกี่ยวข้องกับฟิชชิ่งในประเทศไทย

ตัวเลขสำคัญ	ความหมาย	แหล่งที่มา
65.4 ล้าน	ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ปี 2568 คิดเป็น 91.2% ของประชากร	ETDA, 2568
3,201	ครั้งต่อสัปดาห์ที่องค์กรในไทยถูกโจมตีไซเบอร์ (ครึ่งปีแรก 2568) สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลก 164%	Check Point, 2568
39,112	เรื่องร้องเรียนภัยออนไลน์ ปี 2568 โดยวัยทำงาน (Gen Y/X) เป็นเหยื่อ 71%	ETDA 1212, 2568
200 ล้าน+	บัญชีข้อมูลที่รั่วไหลในประเทศไทย ภายในปี 2568	สกมช., 2569

5 สัญญาณเตือน อีเมลหรือข้อความนี้อาจเป็นฟิชชิ่ง

ก่อนคลิกหรือกรอกข้อมูลใด ๆ ให้สังเกตสัญญาณเตือนต่อไปนี้ หากพบเพียงข้อเดียวก็ควรเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษ

1. ผู้ส่งหรือชื่อโดเมนผิดเพี้ยน เช่น @wu-ac.th หรือ @vvu.ac.th แทนที่จะเป็น @wu.ac.th ของจริง
2. เร่งรัด ข่มขู่ ให้รีบทำทันที เช่น อ้างว่าบัญชีจะถูกระงับหรือถูกล็อก ต้องยืนยันด่วนภายใน 24 ชั่วโมง
3. ขอข้อมูลลับที่ไม่ควรบอกใคร เช่น รหัสผ่าน รหัส OTP เลขบัตรประชาชน หรือเลขบัตรเครดิต
4. ลิงก์หรือปุ่มน่าสงสัย ให้ชี้เมาส์ค้างไว้เพื่อดู URL ปลายทางก่อนคลิก หากปลายทางไม่ตรงกับชื่อหน่วยงานจริง อย่าคลิก
5. ไฟล์แนบหรือฟอร์มแปลก ๆ ที่ให้ดาวน์โหลดไฟล์หรือกรอกข้อมูลผ่านฟอร์มที่ไม่คุ้นเคย (ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม, 2568)

ภาพที่ 3  5 สัญญาณเตือนของอีเมล/ข้อความฟิชชิ่ง

วิธีป้องกันตนเอง

• ยึดหลัก “หยุด • คิด • ตรวจสอบ” ก่อนคลิกลิงก์หรือกรอกข้อมูลทุกครั้ง
• ตรวจสอบโดเมนผู้ส่งให้ตรงกับของจริงเสมอ อีเมลทางการของมหาวิทยาลัยคือ @wu.ac.th
• ไม่กรอกรหัสผ่านหรือ OTP ผ่านลิงก์ในอีเมล ให้พิมพ์ที่อยู่เว็บไซต์ทางการเข้าเอง
• เปิดการยืนยันตัวตนสองขั้นตอน (2FA/MFA) ให้ทุกบัญชีสำคัญ เพื่อเพิ่มชั้นป้องกันแม้รหัสผ่านหลุด
• เมื่อสงสัย ให้โทรสอบถามหน่วยงานต้นทางโดยตรง ไม่ใช้เบอร์หรือลิงก์ที่แนบมาในข้อความนั้น
• ไม่ใช้รหัสผ่านซ้ำกันหลายบัญชี และเปลี่ยนรหัสผ่านอย่างสม่ำเสมอ

ภาพที่ 4  แนวทางป้องกันการตกเป็นเหยื่อฟิชชิ่ง

หากเผลอคลิกหรือกรอกข้อมูลไปแล้ว ควรทำอย่างไร

ความรวดเร็วในการตั้งรับช่วยลดความเสียหายได้มาก หากรู้ตัวว่าตกเป็นเหยื่อ ให้ดำเนินการตามลำดับดังนี้

1. เปลี่ยนรหัสผ่านทันที รวมถึงบัญชีอื่นที่ใช้รหัสผ่านเดียวกัน
2. เปิดการยืนยันสองขั้นตอน (2FA) และออกจากระบบ (sign out) ทุกอุปกรณ์
3. แจ้งศูนย์เทคโนโลยีดิจิทัลหรือผู้ดูแลระบบของหน่วยงานทันที
4. หากให้ข้อมูลทางการเงิน ให้โทรอายัดบัญชีหรือติดต่อสายด่วนของธนาคารโดยด่วน

ช่องทางแจ้งเหตุและขอความช่วยเหลือ

• ภายในมหาวิทยาลัย ศูนย์นวัตกรรมดิจิทัล มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ หรือผู้ดูแลระบบของหน่วยงาน
• ThaiCERT – สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.)
  โทร 02-114-3531 (24 ชั่วโมง) อีเมล thaicert@ncsa.or.th (สกมช., ม.ป.ป.)
• ตำรวจไซเบอร์ (บช.สอท.) สายด่วนรับแจ้งความออนไลน์ 1441

บทสรุป

ฟิชชิ่งอาศัยความเร่งรีบและความไว้วางใจของผู้ใช้งานเป็นเครื่องมือสำคัญ การป้องกันที่ดีที่สุดจึงไม่ใช่เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่คือ ความตระหนักรู้และนิสัยการตรวจสอบก่อนคลิกทุกครั้ง หากบุคลากรและนักศึกษาทุกคนรู้เท่าทันสัญญาณเตือน ตรวจสอบโดเมนผู้ส่ง ไม่กรอกข้อมูลลับผ่านลิงก์ และเปิดการยืนยันสองขั้นตอน ก็จะช่วยลดความเสี่ยงของทั้งตนเองและของมหาวิทยาลัยได้อย่างมีนัยสำคัญ

เอกสารอ้างอิง

วริยา คำชนะ. (2568, 12 กันยายน). ภัยไซเบอร์ป่วนไทย ‘ฟิชชิง–ดีดอส’ ถล่มภาครัฐ–อินฟราฯ สำคัญ. กรุงเทพธุรกิจ. https://www.bangkokbiznews.com/tech/gadget/1198511

ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย. (2568, 24 กุมภาพันธ์). Phishing Mail รู้ให้ทัน ป้องกันได้.

Announcement Events – 12 มิถุนายน 2569

สภาองค์กรของผู้บริโภค. (2569, 20 กุมภาพันธ์). กมช. เผย ‘ภัยไซเบอร์’ ปี 2568 รุนแรงขึ้น ข้อมูลรั่วกว่า 200 ล้านบัญชี. https://www.tcc.or.th/tcc_media/200269_cyber-security_info/

สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ. (ม.ป.ป.). สถิติภัยคุกคามทางไซเบอร์. สืบค้นเมื่อ 24 มิถุนายน 2569, จาก https://www.ncsa.or.th/policy/threat-statistics

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2568). ETDA เปิดสถิติศูนย์ 1212 ETDA ปี 2568 เรื่องร้องเรียนปัญหาออนไลน์พุ่ง 39,112 เรื่อง เพิ่มจากปีก่อน. https://www.etda.or.th/th/pr-news/1212_stat_68.aspx

Intelligence Sharing. (2568). ภัยคุกคามไซเบอร์ในยุคดิจิทัล: ความมั่นคงของประเทศไทยภายใต้ความเสี่ยงใหม่. https://intsharing.co/

ผู้เขียน: คณะอนุกรรมการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ด้านโครงสร้างพื้นฐาน มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์