เบาหวานในขณะตั้งครรภ์ (Gestational Diabetes Mellitus: GDM) เป็นภาวะที่พบบ่อยและส่งกระทบทั้งด้านมารดาและทารก เช่น ทารกมีขนาดตัวที่ใหญ่ น้ำหนักมากกว่า 4,000 กรัม น้ำตาลในเลือดต่ำ คลอดก่อนกำหนด ปัญหาการหายใจ ตัวเหลือง บาดเจ็บจากการคลอด ผ่าตัดคลอดทางหน้าท้อง มีโอกาสเป็นโรคอ้วนและโรคเบาหวาน ปัจจุบันในประเทศไทย พบอัตราการเกิดโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ที่ได้รับการวินิจฉัยในช่วงอายุครรภ์ 24–28 สัปดาห์ ร้อยละ 15 ซึ่งก่อนที่จะวินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ หญิงตั้งครรภ์ทุกคนจะได้รับการคัดกรองโดยการกลืนน้ำตาล 50 กรัม หากค่ามากกว่าหรือเท่ากับ 140 มก./ดล. จะต้องกลืนน้ำตาล 100 กรัม และเจาะเลือด 4 ครั้ง หากผิดปกติ 2 ค่าขึ้นไปจึงจะวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์และได้รับการดูแลตามแนวทางที่กำหนดไว้
แต่มีข้อค้นพบที่น่าสนใจจากงานวิจัยเรื่อง Maternal and Neonatal Outcomes of Pregnant Women with Abnormal 50 g Glucose Challenge Tests in Nakhon Si Thammarat, Thailand: A Retrospective Study และเรื่อง Risk factors for adverse neonatal outcomes among pregnant women with an abnormal 50-g glucose challenge test without gestational diabetes mellitus ที่พบว่า หญิงตั้งครรภ์ที่มีผลการตรวจ 50 กรัม ผิดปกติ แม้ไม่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น เบาหวานขณะตั้งครรภ์ (GDM) ก็ยังคงมีผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ทั้งต่อมารดาและทารก เช่นเดียวกับกลุ่มที่เป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ได้แก่
- การคลอดโดยการผ่าตัดคลอดมีอัตราสูงที่สุด (46%)
- ภาวะตกเลือดหลังคลอด (4.9%)
- ภาวะคลอดติดไหล่ (3.8%)
ผลกระทบต่อทารกแรกเกิด ได้แก่
- ทารกที่มีขนาดตัวใหญ่กว่าอายุครรภ์ (33.8%)
- ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำในทารกแรกเกิด (33.2%)
- ภาวะหายใจลำบากในทารกแรกเกิด (32.7%)
ดังนั้น หญิงตั้งครรภ์ต้องตระหนักในการดูแลตนเอง และผู้ให้บริการด้านสุขภาพควรเฝ้าระวังและติดตามดูแลหญิงตั้งครรภ์กลุ่มนี้อย่างใกล้ชิดตลอดช่วงการตั้งครรภ์และระยะหลังคลอด
อ้างอิง : https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14767058.2025.2578122
https://www.mdpi.com/1660-4601/20/22/7038
บทคววามโดย….
อ.สุดา ใจห้าว
รองคณบดีสำนักวิชาพยาบาลศาสตร์
อาจารย์ประจำกลุ่มสาขาวิชาการพยาบาลมารดาทารกและการผุงครรภ์
