ขุนสมุทรจีนในวันทะเลแปร(ปรวน)
ในระหว่างวันที่ ๑๗ – ๒๑ ธันวาคม ๒๕๕๐ ผมได้ลงสำรวจพื้นที่และเก็บข้อมูลบ้านขุนสมุทรจีนเพื่อศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้านขุนสมุทรจีนอันจะนำสู่การจัดทำและปรับปรุงพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านขุนสมุทรจีน การเดินทางเข้าไปบ้านขุนสมุทรจีนมีเพียงเส้นทางน้ำเท่านั้น รถยนต์สามารถส่งถึงได้ที่ท่าเรือป้าลี่ (ติดกับถนนเข้าสู่ บ.สาขลา) ต่อจากนั้นต้องเช่าเรือหางยาวเหมาลำที่จอดอยู่ในบริเวณท่าเรือให้ไปส่ง โดยในการลงพื้นที่ครั้งนี้ทางคณะเจ้าหน้าที่มูลนิธิฯ เข้าพักที่บ้านของผู้ใหญ่สมร เข่งสมุทร ผู้นำชุมชน ม.๙ บ้านขุนสมุทรจีน ซึ่งเป็นผู้แนะนำติดต่อและอำนวยความสะดวกให้กับคณะเจ้าหน้าที่ลงเก็บข้อมูลสัมภาษณ์ชาวบ้าน การตั้งถิ่นฐานของผู้คนหรือกลุ่มคนที่อยู่อาศัยในพื้นที่บ้านขุนสมุทรจีนก่อนสมัยรัตนโกสินทร์ไม่สามารถระบุได้อย่างชัดเจนเนื่องจากขาดหลักฐานที่เพียงพอ แต่จากหลักฐานที่ปรากฏประกอบกับข้อมูลสัมภาษณ์ก็พอสันนิษฐานได้ว่าบริเวณบ้านขุนสมุทรจีนเริ่มเกิดเป็นชุมชนที่มีผู้คนหนาแน่นเพิ่มมากขึ้นตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๓ – ๕ ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากการอพยพเข้ามาของชาวจีน(แต้จิ๋ว)จากแผ่นดินใหญ่ที่เข้ามาประกอบอาชีพทำการประมงชายฝั่ง