ศึกษาดูงานการจัดการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปที่มหาวิทยาลัยในฮ่องกง
ทวีลักษณ์ พลราชม และ สุธัญญา ด้วงอินทร์
สารบัญ
ผู้เขียนมีโอกาสได้เดินทางไปศึกษาดูงานศึกษาทั่วไป (General Education) กับ เครือข่ายศึกษาทั่วไปแห่งประเทศไทย โดยประธานเครือข่าย คือ มหาวิทยาลัยมหิดลเป็นผู้ดำเนินการหลักในการรับผิดชอบดูงานในครั้งนี้คณะจากมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ นำทีมโดย รองศาสตราจารย์ ดร.สุรินทร์ ไหมศรีกรด รักษาการแทนรองอธิการบดี และ รักษาการแทนคณบดีสำนักวิชาพหุภาษาและการศึกษาทั่วไป ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุธัญญา ด้วงอินทร์ รักษาการแทนผู้ช่วยอธิการบดี และ รักษาการแทนผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านการเรียนการสอน และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ทวีลักษณ์ พลราชม รักษาการแทนหัวหน้าสาขาศึกษาทั่วไป สำนักวิชาพหุภาษาและการศึกษาทั่วไป ระหว่างวันที่ 11-14 มีนาคม พ.ศ. 2567 ที่ผ่านมาในมหาวิทยาลัย 3 แห่ง ของฮ่องกง คือ The Hong Kong Polytechnic University, Hong Kong Baptist University และ The Hong Kong University โดยทั้ง 3 มหาวิทยาลัยให้ความสำคัญกับการจัดการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปมาก ทั้งนี้การเรียกชื่อและการบริหารจัดการเรียนการสอนก็แตกต่างกันไปตามบริบท เป้าประสงค์ในการผลิตบัณฑิต
โดยก่อนที่ผู้เขียนจะลงรายละเอียดการจัดการเรียนการสอนในแต่ละมหาวิทยาลัยนั้น ผู้เขียนขอกล่าวถึงพัฒนาการความเป็นมาของการจัดการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปในประเทศไทยที่มีความยาวนานมากว่าเกือบ 40 ปีแล้ว ดังนี้ โดยศึกษาซึ่งแต่ก่อนเรียกว่าวิชาพื้นฐาน ดังปรากฏประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง เกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรระดับปริญญาตรี พ.ศ. 2517 ให้มีการเรียนวิชาพื้นฐาน 30 หน่วยกิต แบ่งเป็น 6 หมวดๆ ละ 6 หน่วยกิต คือ สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ ภาษา วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ ซึ่งการกำหนดให้มีการเรียนเป็นวิชาพื้นฐานนั้น ก็เพื่อให้ผู้เรียนต้องเรียนวิชาเหล่านี้ก่อนไปสู่วิชาที่ลงลึกในหลักสูตรของตนเอง เพื่อเตรียมพร้อมและพัฒนาผู้เรียนให้เป็นบัณฑิตที่สมบูรณ์ โดยในขณะนั้นมีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นผู้นำ (sla.wu.ac.th, ไม่ระบุพ.ศ.)
ต่อมาเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรระดับปริญญาตรี พ.ศ. 2532 กำหนดให้มีวิชาศึกษาทั่วไปและมีการนิยามการเรียนการสอนของศึกษาทั่วไป และใน พ.ศ. 2542 มีการนิยามเช่นเดียวกัน การนิยามการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้นในประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง เกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรระดับปริญญาตรี พ.ศ. 2548 โดยให้ความหมายวิชาศึกษาทั่วไปไว้ว่า
“วิชาศึกษาทั่วไป หมายถึงวิชาที่มุ่งพัฒนา ผู้เรียนให้มีความรอบรู้อย่างกว้างขวาง มีโลกทัศน์ที่กว้างไกล มีความเข้าใจธรรมชาติ ตนเอง ผู้อื่น และสังคม เป็นผู้ใฝ่รู้ สามารถคิดอย่างมีเหตุผล สามารถใช้ภาษาในการติดต่อสื่อสารความหมายไดดี มีคุณธรรม ตระหนักในคุณค่าของศิลปะและวัฒนธรรมทั้งของไทย และของประชาคมนานาชาติ สามารถนำความรู้ไปใช้ในการดำเนินชีวิต และดำรงตนอยู่ในสังคมไดเป็นอย่างดี”
และล่าสุด กรอบมาตรฐานอุดมศึกษา เกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรระดับปริญญาตรี พ.ศ.2565 ฉบับใหม่ ที่ได้ให้ความหมายของหมวดวิชาศึกษาทั่วไปไว้ว่า
“หมวดวิชาที่เสริมสร้างความเป็นมนุษย์ให้พร้อมสำหรับโลกในปัจจุบันและอนาคต เพื่อให้เป็นบุคคลผู้ใฝ่รู้และมีทักษะที่จำเป็นสำหรับศตวรรษที่ 21 อย่างครบถ้วน เป็นผู้ตระหนักรู้ถึงการบูรณาการศาสตร์ต่างๆ ในการพัฒนาหรือแก้ไขปัญหา เป็นผู้ที่สามารถสร้างโอกาสและคุณค่าให้ตนเองและสังคม รู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของสังคมและของโลก เป็นบุคคลที่ดำรงตนเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง และมีจริยธรรมและยึดมั่นในสิ่งที่ถูกต้อง รู้คุณค่าและรักษ์ชาติกำเนิด ร่วมมือรวมพลังเพื่อสร้างสรรค์และพัฒนาสังคมอย่างยั่งยืน และเป็นพลเมืองที่มีคุณค่าของสังคม”
โดยการนิยามนี้เพื่อให้สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงของโลกที่เป็นผลมาจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีและวิทยาการใหม่ๆ ความผันผวนจากสภาพอากาศและสิ่งแวดล้อม จึงจำเป็นต้องมีการเตรียมรับมือโดยเฉพาะการพัฒนากำลังคนให้เท่าทันพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงไปสู่ศักยภาพในระดับสากล ซึ่งเป็นกระแสหลักของพลเมืองโลกในศตวรรษที่ 21 พร้อมกันนี้การศึกษาก็ต้องมีการปรับตัวให้มีความยืดหยุ่น ปรับตัว เรียนรู้ตลอดชีวิต เน้นทักษะในศตวรรษที่ 21 (21th Century Skills) ซึ่งเป็นทักษะที่จำเป็นของคนในโลกปัจจุบัน โดยการสอนศึกษาทั่วไปในประเทศมีความสอดคล้องกับกระแสระดับสากลมาโดยตลอด โดยต้นแบบของการศึกษาทั่วไปนี้มาจากมหาวิทยาลัยฮาวาร์ด ที่มีการนำการศึกษาทั่วไปมาใช้ และเป็นผู้บุกเบิกการเรียนการสอนศึกษาทั่วไป ที่ให้มีการเรียนควบคู่ไปกับการเรียนการสอนเพื่ออาชีพ โดย General Education เป็นการศึกษาที่ทำให้ผู้เรียนเป็นผู้มีความรับผิดชอบและเป็นพลเมืองดี ส่วน Special Education เป็นการศึกษาเพื่อสร้างความสามารถของผู้ศึกษาในทางอาชีพ ซึ่งการศึกษาทั้ง 2 ด้านนี้ ไม่ได้แยกขาดออกจากกัน โดยมหาวิทยาลัยฮาวาร์ดได้กำหนดไว้ว่า หลักสูตรศึกษาทั่วไปเป็นหัวใจของพันธกิจแห่งการเปลี่ยนแปลงทางสติปัญญาของมหาวิทยาลัยฮาวาร์ด เพื่อเตรียมผู้เรียนให้มีชีวิตที่มีความหมายในการมีส่วนร่วมของพลเมืองและจริยธรรมในโลกที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา หลักสูตรในหลักสูตรการศึกษาทั่วไป สร้างความท้าทายให้ผู้เรียนในการสร้างความเชื่อมโยงทางปัญญา ต่อสู้กับคำถามที่ซับซ้อน ทั้งนี้เพื่อสอนให้เห็นความหมายของจินตนาการ เรียนรู้ถึงจินตนาการ ถึงความเป็นไปได้ของตนเอง และของผู้อื่น หลักสูตรศึกษาทั่วไปช่วยให้ผู้เรียนทำความเข้าใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์อันลึกซึ้งของงานวิชาการกับงานส่วนที่สำคัญที่สุดของชีวิต วิทยาลัยการศึกษาทั่วไป มุ่งสร้างภูมิปัญญาในทางปฏิบัติให้ผู้เรียน วิทยาลัยฮาวาร์ด พัฒนาศาสตร์และศิลปศาสตร์และชีวิตของผู้เรียนให้ดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ในการให้บริการทั้งความรู้และมนุษยชาติ ( นันท์ธร บรรจงปรุ, 2561, น. 72-73)
การเรียนการสอนศึกษาทั่วไปจึงเพื่อบูรณาการความรู้ให้บัณฑิตมีความพร้อมในการทำงานและดำเนินชีวิตอยู่ร่วมในสังคม ในปัจจุบันทักษะที่เป็น Soft skill ก็ถูกนำมาเรียกขานในการเรียนการสอนของศึกษาทั่วไป ก่อนหน้านี้มีการนิยามว่าเป็นวิชาที่ฝึกให้คนเป็นคน ทั้งนี้การไปดูงานในครั้งนี้ ทำให้ได้มีการติดตามข่าวสารการเรียนการสอนรายวิชาศึกษาทั่วไปต่างๆในระดับสากล ซึ่งก็มีการนำศึกษาทั่วไปมาใช้เช่นเดียวกันและจากที่ไปศึกษาดูงานนั้นทำให้เห็นว่าทั้งสามมหาวิทยาลัยล้วนให้ความสำคัญต่อการเรียนการสอนศึกษาทั่วไป สำหรับทิศทางของประเทศไทยในขณะนี้ที่มีการปรับปรุงการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปก็จะเห็นได้ว่าเป็นไปในทางสอดคล้องกับทิศทางของโลกที่มหาวิทยาลัยต่างๆ ในโลกล้วนมีการรับรู้ถึงการเปลี่ยนแปลง การเตรียมพร้อมดังกล่าวให้กับบัณฑิตของตัวเอง อีกทั้งยังตระหนักถึงความต้องการของผู้ประกอบการที่ต้องการกำลังคนที่มีความพร้อมทั้งด้านอาชีพและด้านชีวิตและสังคม
การดูงานมหาวิทยาลัยทั้ง 3 แห่งของมหาวิทยาลัยในฮ่องกง มีผู้บริหารและผู้ดำเนินการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยรสุรนารีร่วมด้วย จำนวนทั้งหมด 11 ท่าน ซึ่งแต่ละท่านดูแลการศึกษาทั่วไปมาอย่างยาวนาน มหาวิทยาลัยแรกที่พวกเราไปเยือนคือ The Hong Kong Polytechnic University มหาวิทยาลัยที่ 2 คือ The Hong Kong University และสุดท้ายคือ Hong Kong Baptist University โดยมีรายละเอียดดังนี้
The Hong Kong Polytechnic University (香港理工大学; PolyU)
ก่อตั้งเมื่อปี 1937 คุณภาพการเรียนการสอนติดอันดับ 5 ของฮ่องกง อันดับ 87 จากการจัดอันดับของ Times World University Rankings 2024และอันดับที่ 65 ของโลก จากการจัดอันดับของ QS World University Rankings 2024 (universityrankings.ch, 2024) มีหลักสูตรที่โดดเด่นคือการท่องเที่ยวและการโรงแรม ศิลปะและการออกแบบ วิศวกรรมโยธาที่ครองแชมป์อันดับ 1 ของฮ่องกง มีจำนวนนักศึกษาประมาณ 25,000-30,000 คน
สำหรับการการจัดการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปของ PolyU นั้น เราได้รับการฟังบรรยายและต้อนรับจาก Professor Daniel Shek ซึ่งมีตำแหน่งเป็น Associate Vice President (Undergraduate Programme) ของ PolyU
หัวข้อบรรยาย คือ General University Requirment of Poly U โดยได้กล่าวถึงความเป็นมาและรายละเอียดโครงสร้างหลักสูตรศึกษาทั่วไป โดยมหาวิทยาลัยแหล่งนี้มีการจัดการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปออกเป็น 7 Cluster จำนวน 30 หน่วยกิต โดยมีรายละเอียด ดังนี้
- CAR (Cluster-Area requirement) 12 หน่วยกิต
- LCR (Language and Communication Requirement) 9 หน่วยกิต
- SL (Service Learning) 3 หน่วยกิต
- LEAD (Leadership Education and Development) 3 หน่วยกิต
- AIDA (Artificial Intelligence and Data Analytics Requirement) 2 หน่วยกิต
- IE (Innovation and Entrepreneurship Requirement) 1 หน่วยกิต
- Healthy Lifestyle ไม่นับหน่วยกิต
แนวทางการสอนที่ PolyU คือการผสมผสานทฤษฎีและการปฏิบัติ เน้นที่การใช้งานจริงและการพัฒนาความสามารถทางวิชาชีพ หลักสูตรการศึกษาทั่วไปมีการให้นักศึกษาทำโครงการและการให้บริการชุมชนเพื่อเพิ่มความรับผิดชอบทางสังคมและทักษะปฏิบัติจริง
สิ่งที่น่าสนใจของ PolyU ในการจัดการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปก็คือใน Cluster ที่เป็น ServiceLearning ที่มีการออกแบบมาเพื่อผสมผสานการให้บริการชุมชนเข้ากับหลักสูตรการศึกษา โดยผู้เรียนมีโอกาสนำความรู้และทักษะในศาสตร์ไปใช้ในการปฏิบัติงานจริง และเพื่อปลูกฝังจิตสำนึกของการเป็นพลเมืองที่ดี มีจริยธรรมและมีความรับผิดชอบต่อสังคม ผู้เรียนมีการสะท้อนแนวคิด อภิปรายและเขียนรายงานประสบการณ์ที่ได้รับจากการทำกิจกรรม
โดยหลักสูตรการศึกษาทั่วไปของ PolyU ออกแบบมาเพื่อเติมเต็มทักษะเฉพาะทางที่นักศึกษาได้เรียนรู้ในสาขาของตน เพื่อให้ได้ประสบการณ์การศึกษาที่สมบูรณ์ นอกจากนั้น Professor Shek ยังให้ความเห็นว่า PolyU ยังเน้นย้ำการสอนศึกษาทั่วไปให้นักศึกษาเข้าใจและเท่าทันความก้าวหน้าของเทคโนโลยีข่าวสารและโลกออนไลน์ในปัจจุบันด้วย เพราะมีอิทธิพลต่อโลกและวิถีชีวิตของผู้คนเป็นอย่างมาก PolyU จึงเน้นการศึกษาเกี่ยวกับ AI ผู้ประกอบการ พลเมืองโลก อัตลักษณ์ความเป็นตัวเอง เรียน ปวศ จีน บริบทจีน
มหาวิทยาลัยฮ่องกง (The Hong Kong University) (香港大學; HKU)
เป็นมหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดในฮ่องกง ก่อตั้งในปี 1887 โดยอังกฤษ โดยเริ่มจากการเป็นสถาบันการศึกษาแพทย์ ในพ.ศ. 2452-2554 เริ่มมีความคิดในการตั้งเป็นมหาวิทยาลัย ครั้งแรกเปิดสอนใน 3 คณะ คือ คณะศิลปศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ และคณะวิศวกรรมศาสตร์ HKU เป็นมหาวิทยาลัยอันดับ 1 ของฮ่องกง อันดับที่ 35 จากการจัดอันดับ Times World University Rankings 2024 และ อันดับ 26 จากการจัดอันดับของ QS World University Ranking 2024 (universityrankings.ch, 2024) มีจำนวนนักศึกษาปริญญาตรีประมาณ 17,000 คนและนักศึกษาบัณฑิตศึกษา ประมาณ 9,800 คน
โดยมี Dr. Jack Tsao รองผู้อำนวยการ Common Core มหาวิทยาลัยฮ่องกง หัวข้อบรรยาย ชื่อ Introduction to the Common Core at HKU หลักสูตรการศึกษาทั่วไปของ HKU มีฐานอยู่บน “หลักสูตรแกนกลาง (Common Core Curriculum)” ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อส่งเสริม critical thinking จัดการกับปัญหาที่ซับซ้อน หลักสูตรประกอบด้วยรายวิชาscientific and technological literacy, humanities, global issues, and China: culture, state, and society โดยมหาวิทยาลัยเน้น innovation, interdisciplinary, internationalization impact และ United Nations Sustainability Goals
ในแต่ละรายวิชาเท่ากับ 6 หน่วยกิต นักศึกษาจะต้องลงทะเบียนเรียน 4-6 รายวิชา (24-36 หน่วยกิต)
รายวิชา Common core ประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่
- Arts and humanities
- Science, Technology and Big data
- Global Issues
- China: Culture, State and society
HKU ให้ความสำคัญกับการเรียนการสอนแบบสหวิทยาการและการสืบค้นอย่างมีวิจารณญาณ (critical inquiry) โดยสนับสนุนให้นักศึกษามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาในชีวิตจริง หลักสูตรมีวิธีการสอนที่หลากหลาย รวมถึงการบรรยาย การสัมมนา โครงการกลุ่ม และโอกาสในการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง
ตัวอย่างการสอนในรายวิชา
ในรายวิชามีจำนวน 36 ชั่วโมง แบ่งเป็น 24 ชั่วโมงบรรยาย และ 12 ชั่วโมงสำหรับ small class tutorials (2 ชั่วโมงบรรยาย และ 1 ชั่วโมง tutorial ในแต่ละสัปดาห์) โดยปกติในแต่ละรายวิชาจะสอนโดยผู้สอนจำนวนมากถึง 4 คน และอาจจะมีการใช้ Teaching assistant มาช่วยใน tutorial
- ไม่มีสอบปลายภาคในรายวิชาศึกษาทั่วไป แต่จะใช้การประเมินที่หลากหลาย ในรายวิชาเน้นให้นักศึกษาทำโครงงานวิจัย โดยโครงงานดังกล่าวมาจากการทำความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก ตัวอย่างของการประเมิน เช่น photo journal, poster presentations, art installations, geocaching analysis, app development, ethnographies เป็นต้น
- อาจารย์ในคณะสามารถเสนอรายวิชา GE ได้ โดยจะต้องผ่านคณะกรรมการประจำคณะ และผ่านคณะกรรมการ Common Core โดยมหาวิทยาลัยมีงบสนับสนุนให้กับรายวิชา โดยมีการปรับปรุงรายวิชาทุก 3 ปี โดยใช้ satisfactory review (https://da.talic.hku.hk/2022-23-sleq-ug-key-findings/) โดยจะมีคู่มือเอกสาร แนวปฏิบัติต่าง ๆ เพื่อเป็นคู่มืออ้างอิง
- มีการตรวจสอบคุณภาพของการจัดการเรียนการสอนโดยผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก (External examiners) จากหลากหลายสาขาวิชา เพื่อตรวจสอบรายวิชา และการประเมินผล มีการพูดคุยกับผู้สอน tutor และผู้เรียน
ในแต่ละปี จะมีการประชุมพบปะประจำปี (Annual Forums) กับอาจารย์ผู้สอนและ tutors เกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอน และพบปะผู้เรียนนอกเหนือจากการประเมินอย่างเป็นทางการ
มหาวิทยาลัยฮ่องกงแบบติสต์ Hong Kong Baptist University (香港浸會大學-HKBU)
ก่อตั้งตั้งแต่ปี 1956 เป็นมหาวิทยาลัยที่เก่าแก่เป็นอันดับสองของฮ่องกง มีสถานะเป็นมหาวิทยาลัยและเปลี่ยนชื่อมาเป็นในปัจจุบันในปี 1994 ในปี 2017 มหาวิทยาลัยได้ประกาศในแผนกลยุทธ์ของสถาบัน 2018-2028 ว่าจะเป็นผู้นำด้าน Liberal art university ในเอเชีย ตามวิสัยทัศน์ “being a leading liberal arts university in Asia for the world delivering academic excellence in a caring, creative and global culture.” ปัจจุบันมหาวิทยาลัยฮ่องกงแบบติสต์ อยู่ในอันดับที่ 295 ของโลก จากการจัดอันดับของ QS World University Ranking 2024 และอันดับ 301-305 จากการจัดอันดับของ Times Higher Education World University Rankings 2024 (universityrankings.ch, 2024) มีนักศึกษาประมาณ10,598 คน
โดยมี Prof. Sung Nok CHIU, Director of General Education เป็นผู้บรรยายหัวข้อ General Education at HKBU from philosophy to programme structure and from support to quality assurance การจัดการศึกษาของวิชาศึกษาทั่วไปของ HKBU เน้นการทำงานเป็นทีม พัฒนาทักษะการแก้ปัญหา โดยมีโครงสร้างรายวิชา GE จะมีการแบ่งรายวิชาเป็น 3 ระดับ ได้แก่
Level 1 : foundation courses จำหน่วย 9 หน่วยกิต ได้แก่รายวิชา History and civilization, Values and the meaning of Life และ Quantity reasoning
Level 2 : Interdisciplinary thematic courses ประกอบด้วย theme ทางด้าน Culture, Creativity and Innovation, Science, Technology and Society และ Sustainable Communities จำนวน 6 หน่วยกิต มีรายวิชา 60 วิชาที่เป็น interdisciplinary courses ให้ผู้เรียนเลือก
Level 3: GE Capstone จำนวน 3 หน่วยกิต มีการรับความต้องการของชุมชนมาทำเป็นโครงงาน โดยใช้ความรู้และทักษะในศาสตร์สาขา มีการจัดการเรียนการสอนแบบ Experiential learning ตัวอย่างเช่น วิชา service learning มีการนำเสนอผลงานในหลากหลายรูปแบบ poster, video สื่อสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ virtual exhibition การแชร์กับ student-Partners, course instructor และ community partners เป็นต้น
นักศึกษาในระดับปริญญาตรีจะต้องลงทะเบียนอย่างน้อย 128 หน่วยกิต ประกอบด้วย
- University course 13 หน่วยกิต
- GE 18 หน่วยกิต
- Major 60-67 หน่วยกิต
- Electives 30-37 หน่วยกิต
แนวทางการศึกษาทั่วไปของ HKBU มีลักษณะเด่นคือการให้ความสำคัญกับการศึกษาแบบองค์รวม (holistic education) และ moral development โดยสนับสนุนให้ผู้เรียนสะท้อนแนวคิด (Reflective thinking) และเน้นทางด้านจริยธรรม มีการให้นักศึกษาทำงานเป็นทีม มีการอภิปราย และทำกิจกรรมร่วมกับชุมชน
สิ่งที่น่าสนใจของมหาวิทยาลัยฮ่องกงแบบติสต์ คือ การที่แต่ละคณะสามารถนำเสนอรายวิชาของศึกษาทั่วไปได้ โดยจะต้องเป็นวิชาที่บูรณาการกับชุมชนด้วย ในการไปดูงานครั้งนี้มีภาควิชาประวัติศาสตร์ที่ได้นำเสนอวิชาGCAP3006 Implementation of Service-learning Engagement through Chinese Storytelling and Writing บรรยายโดย โดย Dr.KWOK Kam Chau จากสาขาประวัติศาสตร์ โดยทำเป็นรายวิชาที่เป็น Service learning ด้วย นักศึกษาจะได้รู้จักชุมชนโดยวิธีการเก็บข้อมูลสัมภาษณ์คอนโดแห่งหนึ่งที่มีอายุเก่าแก่และต้องถูกรื้อถอน การที่นักศึกษาได้เข้าไปสัมผัสและสัมภาษณ์ชีวิตของผู้ที่อยู่อาศัยในคอนโดแห่งนั้นและคลุกคลีอยู่แรมเดือนทำให้เกิดความรู้สึกร่วมและเข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของผู้อยู่อาศัยซึ่งส่วนมากเป็นผู้สูงอายุ เกิดการถ่ายทอดเรียนรู้ระหว่างช่วงวัยและความรู้สึกร่วมที่มีการสร้างสรรค์ผลงานผ่านหนังสือและคลิปวีดีโอ
นอกจากนั้น ในระบบการเรียนการสอนยัง มี Academic Consultation Panel (ACP) ประกอบด้วย external academics (local and non – local) และ 1 internal co-opted member ทำหน้าที่ตรวจสอบเอกสารต่าง ๆ งานของนักศึกษา แบบประเมินต่าง ๆ รวมทั้งสัมภาษณ์อาจารย์ผู้สอนรายวิชาและผู้เรียน และให้คำแนะนำเพื่อพัฒนาคุณภาพของการจัดการเรียนการสอน และรายวิชาศึกษาทั่วไปของ HKBU ไม่มีสอบปลายภาคในรายวิชาศึกษาทั่วไป แต่จะใช้การประเมินที่หลากหลาย ตัวอย่างเช่น รายวิชา Creative Entrepreneurship มีการประเมินได้แก่ case study presentation (individual) 20%, Scenario Role-play (groups of 5/6s) 20%, Project Pitch play (groups of 5/6s) 10%, Business plan (individual) 20% และ Professionalism (individual course journal) 30% มีการตัดเกรด A ของรายวิชาศึกษาทั่วไป ไม่เกิน 25-30 % ของนักศึกษาที่ลงทะเบียน
การไปศึกษาดูงานในครั้งนี้ ทำให้ได้เข้าใจบริบทการจัดการเรียนการสอนของแต่ละมหาวิทยาลัยในระดับสากล นอกจากนั้น ยังทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปในมหาวิทยาลัยประเทศไทยที่ไปดูงานด้วยกันในครั้งนี้ด้วย สำหรับมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์เป็นแห่งเดียวที่มีการบริหารจัดการที่ตั้งสำนักขึ้นมาดูแลโดยเฉพาะ คือ สำนักวิชาพหุภาษาและการศึกษาทั่วไป โดยก่อนหน้านี้สำนักที่ดูแลศึกษาทั่วไปในฝั่งมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ รวมถึงกีฬาและออกกำลังกาย คือ สำนักวิชาศิลปศาสตร์ ส่วนสำนักวิชาที่ดูแลการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์พื้นฐานคือ สำนักวิชาวิทยาศาสตร์ ส่วนการเรียนการสอนด้านไอทีนั้นคือสารสนเทศศาสตร์ จนปัจจุบันเมื่อมีการปรับปรุงศึกษาทั่วไปของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์นั้นได้เพิ่มวิชาด้าน AI เข้ามาจึงมีสำนักวิชาวิศวกรรมศาสตร์เข้ามาร่วมดูแล แต่หลังจากปรับปรุงศึกษาทั่วไป 2567 วิชา AI ได้เป็นวิชาเลือกเสรีที่ทุกสำนักต้องเรียน และสำนักวิชาพหุภาษาและการศึกษาทั่วไปก็มีเพิ่มรายวิชาที่เกี่ยวข้องกับผู้ประกอบการ การวางแผนการเงิน การวิจัย และด้านสิ่งแวดล้อมและภาวะโลกร้อน เข้ามานอกเหนือจากวิชาด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ที่เป็นวิชาหลักเดิมที่ต้องสอนให้กับนักศึกษาทุกสำนักวิชา เพื่อให้นักศึกษาได้ทักษะที่จำเป็นต่อการเตรียมพร้อมในการเรียนรู้ในมหาวิทยาลัยและเป็นบัณฑิตที่สมบูรณ์ในอนาคต ประสบการณ์การดูงานศึกษาทั่วไปในฮ่องครั้งนี้ เป็นสิ่งที่สำคัญมากต่อการจัดการดูและการเรียนการสอนศึกษาทั่วไปของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ในอนาคตให้สอดคล้องกับบริบทความต้องการพัฒนาบัณฑิตของประเทศและสอดคล้องกับบริบทในระดับสากล
เอกสารอ้างอิง
นันท์ธร บรรจงปรุ. (2561). การพัฒนาหลักสูตรหมวดศึกษาทั่วไป เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะการเป็นพลเมืองในศตวรรษที่ 21. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 10(20), 72–73.
sla.wu.ac.th. (ไม่ระบุพ.ศ.). ความหมายและความสำคัญของหลักสูตรวิชาศึกษาทั่วไป. สืบค้นจาก https://sla.wu.ac.th/?page_id=454 เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2567
universityrankings.ch. (2024). universityrankings.ch. สืบค้นจาก https://www.universityrankings.ch/results?ranking=QS®ion=World&year=2024&q=Hong+Kong+Baptist+University เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2567
